Erm…ble mae’r Gymraeg?

Os mae sticer ‘Ble mae’r Gymraeg’ yn ei angen erioed, mae e’n nawr.

Ro’n i’n gyrru yn ôl i’r brifysgol dydd Llun diwethaf ac edrychais ar y ffordd mewn Ysbyty Singleton.  Dyna, yn goch disglair, “Warning – Change to Road Layout”.

Esgusodwch fi?  Ydy rhywbeth yn ei golli yna, folks?  Mae’r Gymraeg efalle?

Wel, efalle byddan nhw’n dweud: “Wel, mae pawb yn siarad Saesneg” neu’r gwastad poblogaidd “Does dim neb yn Abertawe sy’n siarad Cymraeg.”  Ond does dim esgus.  Adeilad cyhoeddus yw e, ac am hynny, dylai fod Cymraeg.

Heblaw, dw i wedi eistedd yn yr ystafell aros mwy na unwaith gwrando ar Gymraeg yn cael ei siarad.  Felly, dych chi ddim yn dweud wrtha i fod ‘neb yn siarad Cymraeg felly does rhaid i ni ddarparu arwydd Cymraeg’.

Dymunaf ddinesydd o Gymru oeddwn i.  Achos gallwn ddodi sticer-“Ble mae’r Gymraeg?” ar yr arwydd heb fecso o alltudiaeth.

Yn lle, bydda i’n gorfodi ysgrifennu llythyr aneffeithiol i’r yr ysbyty.  O wel, o leiaf mae hynny yn rhywbeth, beth bynnag.

Ffrindiau

Weithiau, mae e’n anodd fod ar ben eich hunan.  Arbennig  yn y parc ar ddydd hyfryd – mae pawb yn gafael dwylo neu gerdded braich yn fraich; yn treulio amser gyda theulu a phobol carant.

Ond hefyd, weithiau, mae rhywbeth yn cyffwrdd ag eich bywyd a sylweddolwch fod pethau ddim mor ddrwg fel maen nhw’n ymddangos.

Penderfynais i stopio a gwrando â band chwarae ar y lawnt ar bwys y tŷ mawr yn Gerddi Clun prynhawn ‘ma.  Wrth i fi gerdded at y pebyll ro’n i’n fy ngweld gan gi du tew bach.  Roedd hi mor dew, roedd hi’n honcian pan gerddodd! Mae’r ci yn fy atgoffa o fy nghi cyntaf.  Edrychodd y ci arna i, ysgydwodd ei chynffon ac daeth hi i fi.  Crafaf ei chefn a siaradais â hi i funud neu ddau.

Wel, yn fuan aeth hi yn ôl i’i pherchennog ac es i ar i’r pebyll.  Ar ôl tamaid bach trois i fynd.  Roedd y ci bach yn sefyll dros y ffordd, gwelodd fi a gwenodd gwên fawr iawn arna i; yna brysiodd mor yn gyflym na gall hi i fi.  Mae hi’n olwg mor  hapus fy ngweld i!  Teimlais fel y person mwyaf pwysig yn y byd ar y foment ‘na.

Gwnaeth y cyfarfod siawns bach ‘na fy’r holl ddiwrnod ac ar ôl hynny, do’n i ddim  yn teimlo cymaint ar ben fy hunan.

Dim Siaradwyr Cymraeg yn Abertawe? Sothach!!

Mae pobol yn ddim ond rhy hapus i ddweud wrthoch chi ‘does dim siaradwyr Cymraeg yn Abertawe’ fel dyn ni’n crynu’u pennau – “y fath trueni yw e”, maen nhw’n dangos i ddweud.    Sori, ond dw i ddim yn deall hyn.  Dw i’n gallu ffeindio pobol yn Abertawe sy’n siarad Cymraeg trwy’r amser!

Dyw’r broblem ddim diffyg siaradwyr Cymraeg.  Mae llawer o bobol yn Abertawe sy’n siarad Cymraeg (fel dw i wedi dweud nifer o waith o’r blaen). Ffeindio’r siaradwyr ‘na yw’r broblem.  Pam?  Achos bydd neb yn trial siarad Cymraeg â’i gilydd, mae hynny yn pam! Dyw llawer o bobol ddim yn cerdded o gwmpas y siopau yn siarad Cymraeg.  Ond os dych chi trial siarad Cymraeg â pobol, bydd pobol yn siarad â chi, yn aml.  Er enghraifft:

Es i siop fferyllydd yng Nghilâ bore ‘ma.  Tra yma, penderfynais i fynd i’r banc.  Felly es du mewn banc a gofynnais i glerc ‘Dych chi’n siarad Cymraeg?’  Dw i wastad gofyn clercod os siaradant Cymraeg.  Weithiau mae e’n talu, weithiau dyw e ddim.  Ond mae e wastad gwerth yn ceisio, yn fy marn.

Beth bynnag, “Na, mae flin ‘da fi,” meddai, “dych chi’n siarad yr iaith yn well na fi!”  Wel, wrth gwrs, roeddwn i’n siomi.  Ond dywedais rywbeth neis iddi hi a throis i adael. Roedd hen wraig yn sefyll nesaf i fi, gwneud busnes gyda chlerc yn y ffenestr nesaf.  Clywodd hi fy nghwestiwn i’m clerc a’n sydyn dechreuodd hi siarad â fi yn Gymraeg!  Fel efallai byddech chi’n dychmygu, roeddwn i’n hapus iawn iawn!  Roedd sgwrs hyfryd ‘da ni, sefyll yn y lobïo.  Ar ôl ychydig o funud, gwahanon gwmni a dywedodd hi ‘Neis i gwrdd â chi’ i fi a fi iddi hi.  Mae’r cyfarfod ‘na eithaf gwneud fy niwrnod, gallaf ddweud wrthoch chi!

Felly, tro nesaf bod chi’n siopa neu gerdded o gwmpas y ddinas, pam lai trial siarad â phobol eraill yn yr iaith o Nefoedd?  Efallai byddech chi’n synnu’n ddymunol. 

Dianc i mewn i’r Heulwen Abertawe

Allwn i ddim yn aros tu mewn ddoe.  Ceisiais ond dim da.  Felly yn y diwedd, ildiais ac es fas.  (Fydd e ddim yn hawdd heddiw chwaith – bendigedig yw’r heulwen gwanwyn Abertawe bore ‘ma.)

Dw i’n caru’r lle dw i’n byw!   

Beth bynnag, ddoe doeddwn i ddim yn gallu aros yn y tŷ, er dylwn i fod ysgrifennu Traethawd Estynedig, yr un nesaf y rhaid i ni ysgrifennu i’r brifysgol.  Does dim angen i ddweud bod i’n teimlo euog am hynny.  Felly,  es i Joe’s yn Abertawe i hufen iâ i wneud fy hunan teimlo’n well.  Gweithiodd hefyd!

Dim ond ychydig o bobol ar Draeth Abertawe, felly torheulais  amser hir yna, tynnais luniau ac edrych ar y cŵn chwarae yn y môr.  Cyn i fi fynd, es am dro neis ar y traeth.  Wrth gwrs, arweiniodd hynny i yrru ar Gŵyr cefn gwlad ac ymweliad â Gerddi Clyne.

O’r ffordd, dych chi’n gweld coeden binc fawr nesaf bwthyn – pert iawn:

gerddi-clyne1

Ers roeddwn yna, meddyliais y byddwn i’n ymweliad â’r cwrs golff.  Diddorol iawn iawn achos yng Nghaliffornia, dyna ardal enw Monterey Peninsula.  Mae Monterey yn fy hoff le yn Galiffornia. Dw i arfer byw yn Monterey. Hyfryd.

Beth bynnag, dyna gwrs golff cyhoedd lle rhaid i bobol chwarae o gwmpas y carw.   Yn Abertawe, rhaid iddyn nhw chwarae o gwmpas y defaid!  Yr un problemau byddwn i’n meddwl achos yn y ddau le, mae anifeiliaid cerdded o gwmpas y lle heb edrych ar le’r bêl golff yn mynd.  Rhaid i fod anodd i osod y bêl ar y gwyrdd pan garw neu ddafad yn sefyll yna edrych arnoch chi (dw i ddim yn chwarae golff felly dw i ddim  yn gwybod – efallai does dim problem o gwbl).  Mae llawer o gwrs golff/lleoedd hyfryd yn ardal Monterey – O na! Nawr mae tamaid bach o hiraeth ‘da fi.  :O)

golff-clyne2

Dw i wed tynnu sawl o fwy lluniau – maen nhw’n cael eu postio ar y we – o’r tudalen Lluniau yma.

Wel *ochenaid* hoffwn i barhau ysgrifennu am fy hoff dau le yn y byd, ond ‘sbo dylwn i orffen rhai gwaith.  O leiaf, os golchaf y dillad, gallaf fynd tu mas!

Ystumllwynarth

Aaaaa, siopa…….beth mae ffordd neis i ymlacio.  Ac un diwrnod, bydda i’n cofio’r ffordd dweud Osytermouth yn Gymraeg heb fy ‘cheat sheet’. 

Beth bynnag, roeddwn i wedi blino o eistedd o flaen y cyfrifiadur felly datganais fy annibyniaeth ac es i Ystumllwynarth i brynu anrhegion penblwydd i ffrindiau a rhywbeth i fy mam.  Mae fy mam yn hoffi Cymru ond fydd hi byth yn ei gweld hi achos nid gall hi hedfan nawr.  Felly dw i’n hoffi anfon pethau Cymreig ati hi nawr ac eto.

Wel, does dim siaradwyr Cymraeg yn fy hoff siop anrheg (neu lawer o siopiau yn Ystumllwynarth – gwaetha’r modd, ond dyna ni), ond gwnes i ffeindio siaradwr yn siopa olewydden.  Roedd sgwrs neis ‘da ni a dysgais y gair ‘olewydden’ ohono fe.  Hefyd, teimlais wych ar ôl hynny achos bod e’n dweud fy Nghymraeg yn ‘da iawn’!  Bonws oedd hynny – roeddwn i jyst hapus deall yr hyn dywedodd. 

Roedd llawer o draffig yn Ystumllwynarth fel arfer, ond dim llawer o bobol yn cerdded.  Felly roedd hawdd i symud o gwmpas y dre.  Cerddais ar stryd ochor a ffeindiais siopa siocled gyda siocled Cymreig o waith llaw.  Wedyn cerddais lan y bryn drwy ffordd ochor gyda golygfa hyfryd o’r castell a baner Gymru newydd (cafodd y baner diwedd ei thorri).  Hyfryd yw’r Ddraig Goch yn hedfan ar yr awel!

Mae popeth ‘da nhw yn Ystumllwynarth.  Felly, pam lai prynu swper?  Dw i’n hoffi’r math o siopa ‘ma – ymweld â siop fach yma a siop fach arall yna.  Mae e’n un o’r ‘perks’ o fyw yng Nghymru.  Does dim byd tebyg i hyn yng Nghaliffornia ‘da ni.  Wel, ble roeddwn i’n byw beth bynnag.

Bant i’r gwerthwr pysgod i eog ffres, i’r grîn-groser i lysiau a lemon a dyna ni – pryd perffaith.

Felly, heno, dw i eithaf hapus ac edrych ymlaen at swper blasus.  Bywyd yn dda weithiau, does dim dau amdani….

Gerddi Clyne

Beth penwythnos gwych!  Treuliais y prynhawn yn prynu beic.  Felly nawr dw i’n gallu reid o gwmpas yma ac yna yn lle gyrru ym mhobman.   Trodd nos Wener mewn rhywbeth o antur fel ceision ffeindio lle chwarae cerddoriaeth werin.  Ar ôl taith olygfaol dros y ddinas Abertawe, aethon ni i’r Gwachel ym Mhontardawe.  Sesiwn da!

Prynhawn Sadwrn,  penderfynais fynd am dro i Erddi Clyne ac edrych ar y blodau.  Maen nhw’n hyfryd iawn iawn:

Coed Rhododendron

Maen nhw’n gerddi fawr iawn iawn a mwynheais gerdded o nhw gwmpas ac yn tynnu lluniau.  Tynnais lawer o luniau, 73!  Ond dw i’n meddwl bod i’n gallu tynnu sawl o luniau da – arbennig gyda lens ‘close-up’.

Rhododendron Flower

A, hefyd, roeddwn i’n synnu ffeindio coeden Coast Redwood yn tyfu da iawn yn yr ardd! Mae e’n fy atgoffa o Oregon yn America.

Coast Redwood

A rhywsut, tynnais lun gydag enfys – dim llun yn wych, ond mae hi’n dipyn bach neis gydag enfys beth bynnag.

Enfys

Wrth gwrs, nes ymlaen, roedd gêm rygbi ar y teledu.  Felly es i Dŷ Tawe edrych ar y sgrin fawr.  Llongyfarchiadau i Iwerddon!  Gweithion caled a haeddu’r ennill.  Ond ‘Da Iawn’ i’w bechgyn hefyd – chwaraeon da iawn.  Gêm cyffroes iawn iawn oedd hi.

Ar ôl y gêm, es i gyda ffrindiau i Stryd Gwin (gwybod, gwybod Stryd Gwynt).  Roedd llawer o hwyl – llawer o bobol yna cynnwys dynion o Iwerddon.  Roedden nhw’n gwisgo crysau gwryd a chanu yn un tafarn.  Mwynheais gwrdd â nhw – dw i byth wedi cwrdd â Gwyddel o’r blaen!  Mae acen hyfryd ‘da nhw.

Roedd noswaith fendigedig.  Gobeithio’r gallwn ni wneud hynny eto yn fuan.  

Eira!

Ac mae hi’n hyfryd iawn iawn. Derbyniais fy nymuniad, mae hi wedi eira dros y nos. Wel, mae hi’n dal bwrw eira. Mae llawer o wynt hefyd! Bore ‘ma, ceisiodd ychydig o bobol gyrru lan y bryn, llwyddodd un cymydog ond troellodd ei olwynion yn fawr a chymrodd e amser hir i fynd lan y bryn.

Wrth gwrs, mae dosbarthau wedi bod canslo heddiw felly mae llawer o amser rhydd.  Dw i’n hapus amdano fe achos bod i ddim yn moyn gyrru yn yr eira ‘ma.

Mae Gwyn yn ceisio dal y plu eira drwy’r ffenestr. Dyw e ddim yn deall pam so e’n gallu gwneud hynny.  Nawr, mae e wedi ffidil am a dro.

Mae e’n edrych fel ‘winter wonderland’ allan!

Dw i’n caru eira.  Dw i ddim yn siŵr pam.  Efallai achos bod i’n geni yn wlad eira.  Neu efallai achos hi mor dawel pan mae hi’n bwrw eira.  Dim ots.  Gwnaf a dw i’n mwynhau’r storm yn fawr.

Beichiad :O(

Wel, roedd gobeithion uchel ‘da fi.  Tan hanner ffordd, mae hynny.  Dw i ddim gwybod yr hyn digwydd i dîm Cymru, ond roedd e’n drist yn siŵr.

Ond doedd e ddim yn disirywio’r noswaith achos gadodd grŵp ohonon ni Tŷ Tawe ar ôl i em ac aethon ni i Wine Street yn Abertawe.  Lle hwyl yw Wine Street – llawer o bobol a cherddoriaeth ac, wrth gwrs, booze.  Llawer o fooze.  Dw i’n gwybod hyn achos bod i’n yfed llawer iawn ohono fe.  Yn anfoddus, doeddwn i ddim yn trial y bwyd yn Wine Street, p’un pam dw i’n teimlo fel da heddiw, siŵr o fod.

Eto, roedd hwyl iawn iawn ‘da ni.  Ers mae llawer o’r grŵp aelodau o Côr Tŷ Tawe, roedd e’n dangos syniad da i ganu (dim dylanwadu ar y penderfyniad ‘na gafodd y symiau helaeth o gwrw, dych chi’n deall)!

Smilie

Felly, canason canion Cymraeg, llawer i’r hyfrydwch o’r bobol eraill yn y tafarn (diolch byth).  Roedden nhw’n clapio inni ac ‘cheering’.   Fel hyn annog, canason yr holl y fwy.  Noswaith fendigedig iawn iawn roedd hi. Ac mae e’n mynd heb ddweud bod y rhan gorau roedd y cwmni o’m ffrindiau.

Hefyd bendigedig roedd Sesiwn Bardd Bach nos Wener ddiwethaf.  Daeth dynion newydd i’r sesiwn ‘ma ac roedd cwpl ohonyn nhw yn Harlech gyda fi i’r gweithdy cerddoriaeth werin Cymraeg.   Nos Wener, roedd llawer o fwy canu fel roedd yr holl y dynion yn cymryd troad canu.  Ardderchog!  Ers fydda i ddim yn gallu mynychu’r un nesaf (mynd i Galiffornia i’r gwyliau), roedd hi’n neis arbennig.

Nawr mae e’n ôl i’r brifysgol yfory.   Dw i’n ffeindio fe anodd canolbwyntio ar fy ngwaith cartref – fel ar ôl neithiwr, mae gormod pethau mwy diddorol i feddwl amdano.

smilie

Dydd Hydref Hyfryd yn Abertawe

Roedd ddoe yn ddydd hyfryd iawn iawn. Roedd tywyll yn heulog (dim cynnes, er) a chlir. Roedd Bae Abertawe yn ei edrych bendigedig yn yr haul. Roeddwn i’n lwcus achos bod dim ond 2 dosbarth dydd Mawrth ‘da fi. Felly, roeddwn i’n gallu i fwynhau’r diwrnod.

Roedd dosbarthau yn drysu, er hynny, achos rhai o’r myfiwyr eraill wedi dweud (y diwrnod o’r blaen) bod does dim dosbarth yn y bore. Felly doeddwn i ddim yn mynd i’r brifysgol yn y bore. Wel, dangosais i am 1:00 o’r gloch i’r dosbarth prynhawn i ddysgu bod i wedi colli’r dosbarth yn y bore. Esboniais i’r roedd camddealltwriaeth ar fy marn, ond doedd e ddim yn helpu fy achos. :O(

Aeth pethau o ddrwg i waeth yn y dosbarth prynhawn. Gramadeg Cymraeg eto. O leiaf nawr dw i’n gwybod digon Cymraeg i gwyno yn Gymraeg yn nosbarth!

Wel, erbyn hyn roeddwn i wedi cael digon felly penderfynais i fynd i Dŷ Tawe, fy nghysegr. Dw i’n gwybod y bydda i’n ffeindio ffrindiau yn Nhŷ Tawe i siarad ag am bethau yn Gymraeg araf a rhai Saesneg os dw i ddim yn gwybod y geiriau neu’r ‘construct’ cywir. Dw i’n wastad teimlo yn well ar ôl ymweldiad i Dŷ Tawe.

A dim eithriad roedd ddoe. Ar ôl i fy ymweldiad, gwnaf i deimlo yn well, felly es i i’r lle nesaf y rhaid i fi fynd – y fferyllfa yn Sgeti. Ond dim cyn safle ar y ffordd yn Siop Cerddoriaeth Rowlands. Cymro yw e, ond dim yn siarad Cymraeg. Cyn i fi adael, dysgais i ‘joio’ iddo fe. Roedd e’n hapus i ddysgu’r ffordd i ddymuno rhwywun ‘enjoy’ yn Gymraeg.

Yn y fferyllfa Sgeti, mae’r ferch yn gweithio yna sy’n ceisio siarad Cymraeg â fi. Cymraes yw hi ond doedd hi ddim yn siarad llawer o Gymraeg. Felly dyn ni’n dysgu o’n gilydd. Neis iawn.

Beth bynnag, doedd hi ddim yna ond roedd fferyllydd newydd. Gwnes i fy mhryniant a dywedais i ‘diolch yn fawr’. Llawer o’m hyfrydwch, atebodd e yn Gymraeg! Wrth gwrs, roedd rhaid i fi ofyn ‘dych chi’n siarad Cymraeg’. ‘Ydw’, meddai. Woo Hoo!!!

Felly roedden ni wedi sgwrs neis iawn iawn yn Gymraeg. Roedd e wedi bod i Galiffornia, felly roedden ni’n sgwrs am ei daith am leoedd yng Nghaliffornia. Yn olaf, roedd e’n dyfod rhy brysur felly dywedon ni ‘hwyl’ a gadawais.

Roedd diwrnod yn wych iawn iawn. Dw i’n mwynhau siarad yn Gymraeg gyda phobol, ac mae e’n neis arbennig i ffeindio rhywun sy’n siarad Cymraeg pan ddych chi ddim yn disgwyl.

Dw i’n caru diwrnodau fel hyn – rhedeg o gwmpas a siarad â phobol wahanol yn Gymraeg. Mae bywyd perffaith, meddwl. smilie