Iolo Williams – Wow!

Wel, rhaid i fi ddweud mod i’n mwynhau’r Eisteddfod yn Ebbw Vale eleni.  Er hynny, dw i’n meddwl bod Eisteddfod Y Bala’n well.  Teimlodd hi fwy na chymuned.

Dim ots, mae rhywbeth cyffrous am Eisteddfodau yn gyffredin ac mae pob Eisteddfod yn cynnig rhywbeth arbennig.  Eleni, derbyniais adolygiadau da o’r barnwyr.  Doeddwn i ddim yn ennill, wrth gwrs, ond doeddwn i ddim yn disgwyl ennill – dim siomedig yna.

Roedd Dydd Llun yn ddydd arbennig iawn iawn i fi.  Cafodd y lluniau o fy ffrind Chris Reynolds eu dewis am arddangosfa yn y canolfan celf newydd.  Felly roeddwn yna i dynnu llun ohono fe.

Lluniau Chris

Ar ôl adael Chris ac ei lluniau, es gwydro ar y maes.  Yn y diwedd, ffeindiais fy ffordd i Faes D ble roedd Allison, ffrind arall.  Roedden ni’n sefyll rownd sgwrs pan pwy daeth gerdded o’r ystafell drws nesaf ond Iolo Williams!

O fy!

Wel, roeddwn i arfer gweithio gydag anifeiliaid gwyllt – drwyddedig dw i i weithio gydag anifeiliaid a amddiffynnir ac anifeiliaid mewn perygl felly, roedd llawer i siarad â fe amdano.  Cawson ni sgwrs hyfryd ac wedyn tynnodd Allison llun ohona ac Iolo.  Roedd e’n fy nghwtsh a gwneud jôcs felly roedd Allison a fi’n chwerthin iawn erbyn tynnodd hi’r llun.

Fi ac Iolo

Dim syrpreis i wybod uchafbwynt oedd hwn!

Trial Eto

Wel, dw i’n cystadlu yn Yr Eisteddfod eto.  Dw i ddim yn disgwyl ennill, mae gobaith ‘da fi, wrth gwrs.  Ond, yn realistig does dim cyfle.  Dw i’n cystadlu erbyn dysgwyr sy wedi bod dysgu am 10 neu 15 mlynedd.  Dw i ddim yn ddigon da eto.  Ond dim ots, Yr Eisteddfod yw hi!

Mae rhywbeth cyffroes iawn am Yr Eisteddfod.  Mae digwyddiad arbennig iawn.  Does dim digwyddiad fel hi unrhywle arall yn y byd.  Tu hwnt y seremonïau a’r bythau mae’r iaith.   Ac arbennig iawn yw’r iaith.

Dw i wedi bod ysgrifennu llawer am yr iaith yn hwyr.  Mae e’n rhan o’r Hanes Cymru yn y brifysgol.  Felly, dw i wedi ysgrifennu traethawd arni hi.  Mae’n ymddangos y mwy ymchwiliais, y mwy chwilfrydig oedd y pwnt.  Efallai achos o hynny, dw i’n credu, anghywir neu gywir, does dim diwylliant Cymru heb Gymraeg.  Mae’R Eisteddfod yn enghraifft yn dda o hynny.   Heb Gymraeg, dw i ddim yn meddwl y byddai’R Eisteddfod yr un.  Jyst fy marn wrth gwrs, ond dyna ni.

Beth bynnag, dw i wedi mynd bant o’r pwnt nawr felly bydda i jyst dweud bod i’n falch iawn gallu cymryd rhan yn y digwyddiad Cymry traddodiadol ‘ma.

Dymunwch lwc i fi! 

Dyna Siom!

Mae fy ffrind, Jonathan, newydd bostio nodyn ar ei flog: Edrychodd ar Debot Piws dydd Iau!  O na! Byddwn i wedi caru eu gweld nhw gyda ffrindiau.  Ond do’n i ddim yn gwybod bod nhw’n canu’r dydd ‘na.  Ro’n i yna dydd Iau hefyd a doedd ddim syniad am hynny!  O,  I am unbelievably gutted about this.  Dw i’n teimlo fel dw i wedi colli hanner o’r stwff yn dda am Yr Eisteddfod. 

O leiaf gallais gwrdd â rhai pobol ddiddorol.  Yn y gwesty, cwrddais â’r dyn ‘ma, Jason Owen.  Roedd e’n beicio i godi arian am ymladd Ffibrosis Cystig.  Mwynheuon ni wedi sgwrs neis am Gymraeg ac Yr Eisteddfod cyn iddo fe adael i’r rhan nesaf o’i reid.

Yna a Nôl Eto

Wel, eithaf profiad oedd yr Eisteddfod yn y Bala.  Gyrrais lan bore Iau, a wnes i ddim yn meddwl y byddwn i’n cyrraedd erioed!  Gyrru hir oedd e, ond gwerthu bob eiliad a phob gyrrwr yn ddrwg roedd rhaid i fi yrru tu ôl.

Roedd llawer o bobol i fod siŵr a llawer i weld.  Rhywbeth gorlethu oedd hi achos cyrhaeddais ar ben fy hunan a doeddwn i ddim yn siŵr ble oedd pawb.  Ond unwaith cwrddais â fy ffrindiau, roedd llawer o hwyl a doniol.

Gwelais lawer o wynebau enwog, pobol o’r teledu, enillwyr gwobr, ffrindiau (fel dywedais i), athrawon a myfyrwyr eraill o’m dosbarth yn y brifysgol. Gwelais Only Men Aloud hwyr prynhawn Iau hefyd!  Roedden nhw ym mhabell  Shelter Cymru i helpu hybu rhaglennau Shelter Cymru.

Only Men Aloud and Shelter Cymru

Only Men Aloud and Shelter Cymru

(Diolch i Chris Reynolds am y llun.)

Yn y babell werin, roedd sesiwn cerddoriaeth werin bod i’n gallu mynychu.  Tynnodd hynny llawer o bobol oedd cerdded heibio.  Ar ôl i hynny, cwrddais â ffrindiau yn y bar cwrw.  O!  A chyn i hynny, yn y prynhawn, roeddwn i’n lwcus digon i ddal Dr. Gonzo yn canu.  Bendigedig – un o’m hoff fandiau.

Cerddoriaeth Werin

Cerddoriaeth Werin

Dylwn i wedi mynychu’r gig y noson ‘na.  Dw i eithaf difaru hynny.  Ond roeddwn i’n becso’r fyddwn i ddim yn ffeindio fy ngwesty yn y tywydd felly gadais ar ôl cinio.  Doeddwn i ddim yn moyn i fod ar goll yn lle newydd yn y tywydd, chi’mod? Fel mae’n digwydd, roedd haws i ffeindio felly fyddai i ddim yn broblem o gwbl.  O wel, fel ‘na mae hi.  Blwyddyn nesaf, bydda i’n gwneud pethau yn wahanol.

Gyda llaw, llongyfarchiadau i Helen Gibbon, rheolwr Côr Tŷ Tawe – enillodd Trydydd yn y gystadleuaeth Mezzo Soprano.  Da iawn Helen!

Ar ddydd Gwener, penderfynais ymweld â’r Bala.  Felly treuliais i’r bore cerdded o gwmpas Y Bala.  Mae tref fendigedig.  Mwynheais siarad Cymraeg â phawb yn y siopau o Bala, a doeddwn i ddim yn meddwl bod i’n defnyddio Saesneg o gwbl y bore ‘na.  Dim sgwrs fawr, ‘mind you’, ond gwnes iawn siarad brawddeg fer.  Roedd pobol yn y gwesty oedd siarad yn Gymraeg hefyd! Roedd syrpreis hapus – felly trialais archeb fy mrecwast yn Gymraeg heb ddefnyddio unrhyw Saesneg o gwbl.  Gwnes!  Roedd hynny yn teimlo da iawn!

Stopiais ym mhentref bach enw Llanuwchllyn rhwng Y Bala a Dolgellau.  Roedd dyn yn ei ardd ac fel tynnais lun o’r pentref, dywedodd ‘helo’ wrtha i.  Dywedais “S’mae – dych chi’n siarad Cymraeg?”

“O iawn!” dywedodd “Iaith gyntaf”.

Perffaith!  Y broblem oedd siaradodd Gogledd Cymraeg felly cadwais gael ar goll – roedd anodd deall trafodaeth ogleddol .  Ond roedden ni’n gallu i gyfathrebu heb lawer o broblem – yn lle cyntaf achos roedd e’n siarad a siarad a siarad heb stopio.  Allwn i ddim ‘get a word in edgewise’. 

Dim ots, dywedodd wrtha i lawer o wybodaeth am yr ardal ac yr iaith.  Roedd neis hanner awr yn y heulwen.

Yn siarad o’r heulwen – roedd cynnes iawn prynhawn Iau, tywydd hyfryd.

Dymunaf fod mwy amser ‘da fi.  Ond roedd rhaid i fi ddod yn ôl i waith.  Dim ond dwy fis yn aros o’m swydd.  Felly rhaid i fi fanteisio arno fe fel gallaf.  Yn dal, ar y ffordd yn ôl, stopiais yn Nolgellau a hefyd Machynlleth i weld swyddfa Owain Glyndŵr.  Rhywbeth dw i wedi bod moyn gwneud i amser hir.

Er mae fy nealltwriaeth yn aros (diolch byth), wnaeth fy sgiliau siarad ddim.  Ofnadwy oeddwn i ddydd Iau.  Dydd Gwener roeddwn i’n well – wel yn y  bore.  Ar ôl i fi adael Y Bala, doeddwn i ddim yn siarad yn fawr felly, erbyn bore ‘ma, roedd fy Nghymraeg siarad yn cac eto.  Dw i’n credu bod i’n gwneud da iawn cyn i fi fynd i Galiffornia.  Dw i jyst gobeithio’r gallaf gyrraedd yn y pwynt ‘na eto yn gyflym.  Mae rhy haws llithro i mewn i Saesneg a dw i wedi dod diog iawn.  Dw i’n credu bod ymweld â’r Eisteddfod, i amser byr hyd yn oed, fuodd da iawn i fi – dw i’n cofio nawr pam dw i’n caru’r iaith cymaint.

Felly, dw i wedi gwneud addo i fy hunan.  Dw i’n mynd trial dod rhugl erbyn yr olaf o’r flwyddyn ysgol nesaf.  Cadwch feddwl da i fi, os gwelwch yn dda, dw i’n angen yr holl y cymorth gallaf dderbyn! 

Wow!

Yn gyntaf, llongyfarchiadau i Fflur Dafydd – enillodd hi Wobr Goffa Daniel Owen ddoe.  Ro’n i’n lwcus digon cwrdd â Fflur yn lansio o lyfr Menna Elfyn.  Roedd Fflur yn perfformio’r noson ‘na – canu a chwarae piano a gitâr.  Gwraig daledig iawn yw hi.  Dw i’n falch iddi hi.  :O)

Wrth i fi yrru o gwmpas dinas Abertawe ddoe a heddiw, dw i wedi bod sylwi llawer o fwy Cymraeg.  Mae llawer o arwyddion yn dangos Cymraeg cyntaf – da iawn!  Hefyd, yn gyffredinol, mae e’n dangos i fod mwy Cymraeg o gwmpas yr ardal nawr.

Es i’r brifysgol fore ‘ma.  Mae llawer o adeiladu yn digwydd; llawer o newidiadau yn digwydd; a llawer o Gymraeg o gwmpas y campws nawr.  A dweud a gwir, mae Cymraeg cyntaf ‘da’n agos pob arwydd!  Gydag eithriad o’r prif arwydd, mae popeth yn dangos Cymraeg cyntaf, credu.  Sa i’n siŵr pam dyw’r prif arwydd ddim yn Gymraeg – byddwn i wedi hoffi gweld y prif arwydd yn Gymraeg. Ond dyna ni.

Beth bynnag – dw i’n hapus iawn gweld cymaint yn Gymraeg.  Yn arbennig ar ôl y plymwr (o Lanelli – dim llai!) ddweud ‘Welsh is dying’ wrtha i ddoe.  Wrth gwrs dyw e ddim yn siarad Cymraeg felly dylai e wybod, iawn? (ie – reit!)  Meddyliais i fy hunan: “Ie, ac mae e bobol fel ti sy’n achosi hynny hefyd!”

Dim ots – mae rhywun yn Abertawe yn trial defnyddio mwy o Gymraeg ac mae pobol fel hynny sy’n gwneud y gwahaniaeth.

Llongyfarchiadau Ceri Wyn!

Roedd diddorol a chyffroes edrych ar y teledu ddoe.  Roeddwn i’n edrych ar yr Eisteddfod, seremoni coron.  Roedd neis i weld Mererid Hopwood yn darllen – ysgrifennwr bendigedig yw hi ac mae cymaint ynni ‘da hi!  Dw i eithaf ei edmygu.

Roedd e’n wych, hefyd, i weld enilla Ceri Wyn Jones.  Dyn ni wedi astudio ei waith yn y brifysgol yn ystod dosbarth Mererid.

Yn y cyfamser, dyn ni wedi ffeindio’r ateb i’r broblem dŵr.  Mae e’n dangos bod dau ddiferiad ‘da fi – un tu mas ac un tu mewn.  Felly, nawr byddwn ni’n gweld beth ddyweda’r perchennog. Gobeithio’r bydd e’n trwsio’r diferiadau yn fuan achos bod y bil dŵr yn uchel iawn.

Ac wedyn neithiwr, roedd morgrug (diolch Catrin!) dod yn ôl.  Yn ffodus do’n i ddim wedi mynd i’r gwely eto felly gallais stopio nhw.  Gobeithio bod does dim morgrug ‘da tŷ tra dw i yn y Bala.  Dw i’n becso am hynny tipyn bach.

Beth bynnag, eto, llongyfarchiadau i Ceri Wyn Jones!  Nawr yn ôl i waith i fi.

Ie Côr Tŷ Tawe – Llongyfarchiadau!!!

Dw i’n cyffroes iawn iawn.  Enillodd Côr Tŷ Tawe‘r Cystadlaethau Corau, Eisteddfod yr Hendy neithiwr.  Bendigedig canodd y Côr! Canodd Yr Aderyn (gan Brian Hughes) a chân newydd, ysgrifennwyd i’r Helen a’r Côr; Ym Mhenrhyn Gŵyr (geiriau gan Mererid Hopwood, cerddoriaeth gan Eric Jones).

cor-ar-y-llwyfan

Do’n i ddim yn canu gyda’r côr (dim digon profiad eto i gystadlaethau) ond mwynheais fy hunan yn mawr wrando ar y perfformiadau o’r gynulleidfa.  Roedd gwych i allu dweud ‘dw i’n rhan o’r côr ‘na!’

Gary Owen oedd MC i’r noson felly roedd neis i weld person  gwelaf ar y teledu yn berson.  Cyflwynodd y wobr i Helen ar ôl llawer o eiriau hyfryd o’r barnwr.

cyflwyno

cyflwyno2

Ydw i angen dweud bod y côr yn hapus iawn……

cor-hapus

Noson yn wych oedd hi a llawer o Longyfarchiadau mawr i Gôr Tŷ Tawe!

Fy Nghanlyniadau Eisteddfod

Cystadlais i ddau gategori dysgwr eleni, Cadair a Thlws Rhyddiaith. Roeddwn i wedi gobeithio ennill, wrth gwrs, ond doeddwn i ddim yn disgwyl.

Yn gyflawn, dw i’n falch o’m hunan i’n ceisio a hapus gyda’r sylwadau beirniad, er doeddwn i ddim yn ysgrifennu cerdd bod nhw’n hoffi, doeddwn i ddim. Dywedon nhw (Roedd thema yn ‘Dinas’.):

“‘Cysgodion y Nos’ yw’r teitl a roddodd y bardd i’w gerdd a’r unig arwydd o destun y gystadleuaeth yw’r geiriau ‘wrth olau stryd’. Cerdd fer am golli câr yw hon. Byddai ‘yn niwloedd amser’ yn well nag ‘Yn yr amser niwloedd’. “

Gwnaeth fy stori ber llawer o well (Roedd thema yn ‘conflict’.):

“Troedio llwybr mwy dychmygus a ffantasïol a wnaeth Mab y Mynydd, Ceridwen a Gwendolyn, gan dynnu ar gyfoeth ein llên gwerin a’n llenyddiaeth gyfoes…….”

“Yr olaf o’r triawd hwn yw Gwendolyn. Mae hi’n defnyddio’r dewin Myrddin i drafod y gormes a fu ar Gymru yn y gorffennol, ond yn y diwedd mae e’n darogan pethau gwell i ddyfod. Er bod y cyd-destun yn cynnig pob math o bosibiliadau, mae gwendidau mynegiant Gwendolyn yn llestair iddi ar brydiau.”

(Gwendolyn dw i)

Dywedon nhw wrthon ni hefyd:

“Rhaid canmol pob un o’r cystadleuwyr hyn ar feistroli’r Gymraeg i’r graddau eu bod yn teimlo’n ddigon hyderus i fentro i gystadleuaeth o’r safon hon, a’u llongyfarch hefyd ar eu gafael ar gystrawennau a phriod-ddulliau’r iaith. Yn naturiol, cafwyd iaith wallus ar brydiau, ond rhaid cofio bob amser bod gwneud camgymeriadau yn rhan annatod o’r broses o gaffael unrhyw iaith. Ar y lefel hon, mae’r gwallau iaith a welir o ddiddordeb arbennig i bawb sy’n ymwneud â’r maes……”

Felly, bydda i’n cystadlu eto’r flwyddyn nesaf a bydda i’n gwneud yn well. Dw i’n credu bod e’n ddim drwg i ymgais cyntaf yn y lefel cenedlaethol felly dw i’n teimlo calonogi. Dw i ddim yn credu’r bydda i’n cystadlu cerdd y flwyddyn nesaf, er. Mwynhaf i ysgrifennu storïau ond dim barddoniaeth.

Eisteddfod Heddiw

Roedd hi’n hyfryd i edrych ar yr Eisteddfod prynhawn ‘ma. Mwynhaf i edrych ar y Seremoni Goron (Llongyfarchiadau iawn iawn i Hywel Griffiths!). Daeth ag yn ôl atgofion o’m Heisteddfod gyntaf dwy flynedd yn ôl. Dim ond roedd e ‘blew me away’. Doeddwn i ddim wedi gweld unrhywbeth fel Seremoni Cadair o’r blaen erioed.

Roedd e’r tro cyntaf bod i’n canu Hen Wlad Fy Nhadau hefyd. Gweithiais i i wythnosau i ddysgu’r geiriau achos bod i’n gwybod y bydden ni’n canu hi. Roeddwn i’n mor falch i allu canu’r anthem genedlaethol Cymru! Roedd e’n mor gyffrous! Roedd y rhaglen heddiw yn gyffrous yn fawr ac mae e’n fy atgoffa i o’r rheswm bod i’n dod i Gymru; y rheswm bod i’n dysgu Cymraeg. Does dim byd tebyg i hon unrhywle yn y byd.

Mae e’n andiffinio (undefinable); fel hiraeth. Mae e’n deimlad yn y galon ac yn yr ysbryd – yn ddwfn cynhenid yn y diwylliant, mae’r cymysgu perffaith o hen a newydd – Cymru bod i’n caru yw hon.

contented smilile

Dim Canu Wedi Cyfan

Wel, ar ôl ymarfer neithiwr, dywedais i wrth gyfarwyddwr côr a dyn ni’n penderfynu’r fyddwn i ddim yn canu yn Yr Eisteddfod. Dw i byth canu gyda chôr o flaen a dim o’r blaen unrhywun (fel dywedais i). Dw i’n dal dysgu sut i ganu gyda grŵp a pherfformio. Roedd e’n uchelgeisiol tipyn bach yn ceisio i wneud hynny yn chyhoeddus i’r tro cyntaf.

Dw i’n siomedig, rhaid i fi ddweud. Ond dw i ddim yn anhapus amdano fe. Neithiwr, safais i ‘na, yn y rhes blaen a meddyliais ‘Duw! Mae hyn yn rhy amlygu.’ Felly, dyn ni’n cytuno bod i angen mwy profiad canu o’r blaen pobol cyn i fi geisio lefel mor uchel nag Eisteddfod.

Bydda i’n cefnogi Côr Tŷ Tawe, wrth gwrs, achos bod ni’n gôr gorau sy’n perfformio yn Yr Eisteddfod. happy smilie