Wrth gwrs, ar goll oeddwn i.  Fel gwastad, Daeth taith arall i fod antur achos ar y ffordd yn ôl o Ddinbych-y-pysgod, roeddwn i wedi colli’r troi at Gaerfyrddin ac yn fuan ffeindiais fy hunan eistedd yn y glaw, rhywle yn ne orllewin Cymru.

Dim ots, darganfûm gastell!  Ac eithaf darganfyddiad oedd e hefyd – Woo Hoo!

Roedd Castell Llawhaden a chafodd y castell ‘ma ei adeilad gan Esgob Bernard am 1115.  Bryd Hynny roedd yr esgobion Tyddewi adeiladu preswylfeydd o fewn yr esgobaeth.  Esgob Bernard oedd adeiladwr cyntaf o Gastell Llawhaden.  Does dim llawer o’r castell gwreiddiol yn aros nawr – dim ond llethr pridd mawr a’r ffos.

Wedyn, yn 1362, penderfynodd Esgob Adam de Houghton ailadeiladu’r castell.  Felly, mae llawer o’r garreg yn eu dyddio i bryd hynny.

Yn wreiddiol, roedd y castell ‘ma yn enfawr!  Heddiw, er does dim llawer o leoedd ar gau nawr, dych chi’n gallu gweld y maint.  Mae CADW wedi darparu darlun:

Does dim tâl i edrych ar Gastell Llawhaden.  Mae e’n byw yn ben o’r lôn fach felly rhaid i chi gerdded tipyn bach o’r maes parcio.  Dim lan y bryd serth er hynny.

Roedd darganfyddiad yn fendigedig.  Fel diwedd arbennig, unwaith yn ôl y car, cwrddais â dwy laslances sy’n gwybod y ffordd at Gaerfyrddin.  Maen nhw’n siarad Cymraeg felly gallais ddweud wrthyn nhw yn Gymraeg a dysgais i ffordd gywir hefyd.  Hyfryd iawn!

Es i i Aberystwyth y wythnos diwethaf ‘na. Roedd y tywydd yn ofnadwy – bwrw glaw a gwyntog fawr rhywle. Roedd taith yn dda a drwg.

Ar y ffordd lan, stopiais i yn Abaty Talyllychau. Bwyodd Dafydd ap Gwilym yna. Does dim llawer o’r Abaty yn aros nawr.

Hefyd, dw i’n stopio ym Mwyngloddiau Aur Dolaucothi. Dyw e ddim amhosibl i ddisgrifio’r harddwch o aur Cymreig. Dw i ddim byth gweld unrhywbeth fel e o’r blaen.

Cyn i fi fynd, roeddwn i’n siarad â’r wraig yn y siop anrheg (Saesnes, credu) pan ofynnodd hi: “How are you enjoying England?” Dim ond llygadrythais i arni hi – allwn i ddim yn credu’r hyn roeddwn i’n clywed. Yn gyflym, mae hi’n newid hynny i “…erm….England and Wales”. Doedd e ddim yn helpu achos bod i’n crac. Wnaeth hi feddwl bod twp dw i – fyddwn i ddim yn gwybod y gwahaniaeth? Wel, gwnaf! Dywedais i wrthi hi “I’ve never been to England. I came here to live in the Nation of Wales and study the language.” Roedd ’snotty’ dw i’n gwybod ond dyna ni.

Dre neis yw Aberystwyth, meddyliais i, ac efallai byddwn i wedi hoffi hi’n well os dyna rywun gyda fi. Neis yw castell a siopau, ond roeddwn i wedi’n siomi. Roeddwn i wedi’n siomi achos doeddwn i ddim yn clywed un gair o Gymraeg ar y strydoedd, yn y siopau, yn y gwesty neu yn y tŷ bwyta. Dim un! Roeddwn i’n meddwl bod llawer o bobol yn Aberystwyth yn siarad Cymraeg. Ac, er gwnes i ffeindio pobol sy’n siarad Cymraeg, doedden nhw ddim yn siarad â fi. Dw i ddim yn gwybod pam – mae pobol yn Abertawe a Chaerfyrddin yn siarad Cymraeg â fi.

Roedd fy ngwesty yn rheoli gan y Saeson, piau gan y Saeson ac roedd hollol gwesteion eraill yn Saeson. Dim Cymraeg yna!

Gwaeth eto, maen nhw’n anhapus iawn iawn yng Nghymru – gwnaethon nhw ddim byd ond cwyno am Gymru a Chymry! A dw i’n caru Cymru a Chymry. Felly doeddwn i ddim yn moyn clywed hynny!

Felly anhapus roeddwn i wedyn hefyd.

Er hynny, ymwelais i â’r Llyfrgell Genedlaethol Gymru ac mae hi’n fendigedig iawn iawn. Mae llawer o Gymraeg yna.
Byddwn i wedi hoffi aros i oriau a dyna ddigon i gadw fi’n brysur hefyd! Mae llawer o hen hen lyfrau – mae rhai yn mynd yn ôl i’r Canol 0esoedd. Roedd arddangosyn am brotestiadau Cymdeithas Yr Iaith – diddorol iawn iawn. Roedd arddangosyn arall am ddillad Cymreig dros hanes.

Er roedd y tywydd yn ofnadwy, stopiais i yng Nghastell Henllys ar y ffordd gartref. Er gwaethaf glaw a gwynt mawr, mwynheais i’r Castell yn fawr. Pan ddych chi’n cyrraedd tu mewn y tai crwn, dim mwy gwynt ac maen nhw’n sych – ‘cozy’, mewn gwirionedd. Mae lle diddorol iawn a byddwn i’n argymell bod chi’n ei weld e, os gallech chi.

Roeddwn i’n sefyll tu mewn un tŷ crwn gyda drws isel pan tair gwennol yn hedfan drwy’r drws! Roeddwn i’n gallu tynnu llun neis iawn ohonyn nhw. Felly roedd syrpris hyfryd.

Felly, taith dda gan mwyaf a dw i’n falch bod i’n mynd. Ond tro nesaf, bydda i’n dod â ffrind.

Dw i’n caru llyfrau. Dw i’n gwybod, dw i’n gwybod, dyw ‘caru’ ddim yn air cywir. Ond allaf i ddim yn meddwl o un yn well. Allaf i ddim yn dychmygu bywyd heb lyfrau. Yn anffodus, mae hyn yn golygu ni cherddais i heibio siop llyfr heb yn prynu llyfr(au).

Mae’r diwrnod arall, es i i Fforestfach. Camgymeriad mawr! Dyna Borders yn Fforestfach a does dim llawer o arian ‘da fi ar hyn o bryd. Nawr dyna lei arian ‘da fi. :O(

Ond roedd diwrnod da iawn i ‘browse’ llyfrau gyda’r glaw a phopeth, a ffeindiais i ddau lyfr da; ‘The Fight for Welsh Freedom‘ gan Gwynfor Evans. Darllen bendigedig iawn iawn – dw i’n mwynhau fe’n fawr!

Hefyd, prynais i Glyndŵr, A Gobaith Y Genedl (Agweddau ar y portread o Owain Glyndŵr yn llenyddiaeth y cyfnod modern.). Mae e’n ei swnio e diddorol iawn iawn. Ond dw i’n meddwl bod e’n ymlaen tipyn bach ohona i ar hyn o bryd. Felly bydd rhaid i fi aros darllen e.

Yn The Fight for Welsh Freedom, mae Evans yn dweud am Gastell Dinefwr yn fawr. Felly, roeddwn i’n edrych ar fap CADW a, llawer o’m syrpreis, roedd Castell Dinefwr bant yn agos Llandeilo. Wel, dyw Llandeilo ddim yn bell ohona i felly ddoe es i i ymweld â Llandeilo, gobeithio i ffeindio’r castell hefyd.

Roedd y tywydd yn ofnadwy ond doedd dim llawer o bobol yn Llandeilo (roedd e’n hwyr yn y diwrnod hefyd) ac felly prynais i hufen iâ a cherddais i o gwmpas Llandeilo. (Roeddwn i’n eithaf balch o fy hunan achos prynais i’r hufen iâ defnyddio dim byd ond Gymraeg. Doedd Saesneg ddim yn siarad gan unrhywun yn y siopa yn ystod fy ymweliad – cyntaf i fi :O)

Cerddais i lan un stryd ochor ac, o na!. Siop llyfr. Es i tu fewn y siop, wrth gwrs. Ffeindiais i hen hen lyfr o farddoniaeth i Hazel yn America felly roeddwn i’n hapus iawn am hynny ac wedyn cerddais i lan stryd anghywir. Ar ôl tro neis (ond hir) yn ôl i’r car, roeddwn i’n barod i eistedd lawr! Felly gyrrais i i’r castell a pharc Dinefwr sy’n agos i’r dref ganol (llawer o’m hyfrydwch). Roeddwn i’n rhy hwyr i ddringo lan i’r castell a, fel dywedais i, roedd tywydd yn ’sucked’ beth bynnag. Dim yn dda iawn i’n ddringo bryniau serth. Ond roeddwn i’n gallu tynnu lluniau (wrth gwrs). Mae’r castell o’r ffordd:

Ac arall:

Un mwy:

Dyna dŷ mawr hefyd. Dw i ddim yn gwybod rhywbeth amdano fe eto:

Roedd carw gyr yn rhedeg dros y cae ond doeddwn i ddim yn gyflym digon i dal nhw ar ffilm. Ac yn olaf, dyma’r holl dŷ:

Mae e’n fendigedig iawn iawn i allu gweld y lleoedd bod chi’n darllen amdanyn. Mae e’n dod â’r hanes byw.

Wel, ar ôl i fi ddarllen sylw Keith, ymddangosodd map syniad da – mae heb moyn i fynd i’r Alban yn gwall! Felly mae map ‘da fi’n ymddangos y ffordd y bydda i’n teithio wythnos nesa. Gobeithio bydd e’n mor hawdd â ymddangosa. Dyma’r map:

Mae Google yn dweud bydd e’n cymryd 3 awr i yrru o Llundain i Abertawe. Ond mae fy ffrind Dave yn dweud galli di wneud fe yn 2 awr neu llai os gyrri di wrtha i. So i’n gwybod pam……wel, tybiaf i wneud siarad ychydig……..