Wrth gwrs, ar goll oeddwn i.  Fel gwastad, Daeth taith arall i fod antur achos ar y ffordd yn ôl o Ddinbych-y-pysgod, roeddwn i wedi colli’r troi at Gaerfyrddin ac yn fuan ffeindiais fy hunan eistedd yn y glaw, rhywle yn ne orllewin Cymru.

Dim ots, darganfûm gastell!  Ac eithaf darganfyddiad oedd e hefyd – Woo Hoo!

Roedd Castell Llawhaden a chafodd y castell ‘ma ei adeilad gan Esgob Bernard am 1115.  Bryd Hynny roedd yr esgobion Tyddewi adeiladu preswylfeydd o fewn yr esgobaeth.  Esgob Bernard oedd adeiladwr cyntaf o Gastell Llawhaden.  Does dim llawer o’r castell gwreiddiol yn aros nawr – dim ond llethr pridd mawr a’r ffos.

Wedyn, yn 1362, penderfynodd Esgob Adam de Houghton ailadeiladu’r castell.  Felly, mae llawer o’r garreg yn eu dyddio i bryd hynny.

Yn wreiddiol, roedd y castell ‘ma yn enfawr!  Heddiw, er does dim llawer o leoedd ar gau nawr, dych chi’n gallu gweld y maint.  Mae CADW wedi darparu darlun:

Does dim tâl i edrych ar Gastell Llawhaden.  Mae e’n byw yn ben o’r lôn fach felly rhaid i chi gerdded tipyn bach o’r maes parcio.  Dim lan y bryd serth er hynny.

Roedd darganfyddiad yn fendigedig.  Fel diwedd arbennig, unwaith yn ôl y car, cwrddais â dwy laslances sy’n gwybod y ffordd at Gaerfyrddin.  Maen nhw’n siarad Cymraeg felly gallais ddweud wrthyn nhw yn Gymraeg a dysgais i ffordd gywir hefyd.  Hyfryd iawn!

Prynhawn ddoe es i Bontypridd.  Dw i wedi bod i Rydyfelin, ar bwys Ponty, ond dim i Bonty go iawn.  Felly dywedodd Annamarie “Dewch lan heddiw a byddwn ni’n gwneud Ponty.”

Mae ‘r Afon Taf yn llifo yn gyflym, i fod siŵr…

…ac er gwaeth o’r glaw, gallais dynnu llun o’r bont.

Aethon ni ymweld â fy ffrindiau, Ann a Maldwyn yn Siop y Bont felly gallais siarad yn Gymraeg gyda nhw.  Cwrddais â pherson newydd yna hefyd.  Mae hi’n dysgu Cymraeg i blant.  Felly, fel gwastad, roedd neis yn siarad Cymraeg gyda pherson newydd.  Arbennig fel doeddwn i ddim yn ffeindio unrhywun eraill sy’n siarad Cymraeg.  :O(

Siop-y-Bont

O yna, aethon ni siopa a cherddon ni o gwmpas y dre.  Mae Annamarie yn gwybod llawer o hanes Pontypridd felly adweinyddes daith dda iawn yw hi.  Dywedon ni am y ffynnon yn y dre ble roedden nhw arfer rhoi dŵr i’r ceffylau.  Mae ffynnon hyfryd gydag idiomau yn Gymraeg yn eu cerfio yn y maen.

Meddyliais fod e’n ddiddorol – y ddraig goch A’R ddraig wen.  Byddwn i wedi disgwyl dim ond y ddraig goch.

Mae llawer o siopau a ‘cafés’ ym Mhontypridd:

Hefyd, mae llawer o hen adeiladau hyfryd:

O’r diwedd, cwrddon ni â Diana yn Alfreds i diodydd a chinio.  Bwyd yn fendigedig!

Sa i’n gwybod beth ysgrifennu.  Dylwn ysgrifennu rhywbeth, credu.  Ond diflas iawn iawn yw fy mywyd ar hyn o bryd.  Dw i mewn patrwm yn gafael (holding pattern) erbyn arhosaf i fynd i Galiffornia wythnos nesaf.

Sa i’n edrych ymlaen i’r hediad hir – 10 i 11 awr, ofnadwy yw e a dw i’n casáu hynny.  Ond, yn ffordd, dw i’n edrych ymlaen i’r ymweld â Chaliffornia.  Mae pethau bod i’n colli amdani hi.  Ball Park Franks (hot dogs), bwyd Mexican yn wych, a.y.b.  Ar y llaw arall, adre yw Cymru nawr.  Mae Cymru yn teimlo fel adre a pan es i Galiffornia dros Nadolig, mae e’n teimlo rhyfedd tipyn bach.

Hefyd, ar hyn o bryd, mae llawer o’m bywyd yn Gymraeg.  Dw i ddim yn dda iawn, ond weithiau, dw i’n meddwl yn Gymraeg nawr.  A hefyd, dim ond yn Gymraeg yw ymadroddion yn sicr.  Pethau fel ’shwd mae’ a ‘diolch’ a ‘ti iawn?’.  Ffeindiaf fy hunan feddwl am yr ymadrodd yn Gymraeg cyntaf nawr neu ar ôl i fi feddwl yn Saesneg, dw i’n meddwl am y ffordd i ddweud hynny yn Gymraeg.  Bydda i’n colli hynny yn fawr, credu. Dw i  hyd yn oed dod cymysgu weithiau – dw i’n moyn dweud rhywbeth ond mae’r Gymraeg yn dod cyntaf.  Wel, rhaid i fi siarad yn Saesneg a dw i ddim yn gallu meddwl am y geiriau Saesneg yn gyflym.  Felly petrusaf.  Nawr, dw i’n gallu swnio twp yn ddwy iaith!  *LOL*

Mae Cymraeg wedi dod rhan fawr ohona i – bob dydd, mae Cymraeg ‘da fy mywyd.  Yn rhyfedd, dw i ddim yn gallu dychmygu bywyd heb Gymraeg nawr!

Beth bynnag, dw i’n cymryd llawer o bethau Cymraeg gyda fi i Galiffornia.  Dw i’n cymryd llyfrau Cymraeg a thapiau Cymraeg a dw i’n bwriadu siarad â ffrind dros Skype yn Gymraeg.  Dw i ddim yn moyn stopio symud ymlaen jyst achos rhaid i fi fynd dros y môr.

Mae’r wythnos diwethaf wedi bod bendigedig yn De Cymru.  Mae gwanwyn wedi dod a bob bore dw i’n dihuno i’r sŵn o gân aderyn.  Mae rhywle yr edrychwch, dyna flodau a haul ac adar.

Yn y bore, mae’r tywydd wedi bod twym, a niwlog – hardd iawn.  Bore ‘ma, roeddwn i’n gwrando ar yr aderyn du sy’n canu tu mas fy ffenestr.  Wel, roedd e’n tan eiliad yn ôl.

Drws nesaf, dyna aderyn bach sy’n nythu:

Ac arall ar yr ochor arall – mae e’n canu o’r simnai un tŷ dros:

Wrth gwrs, dyna Bïod hefyd:

Ond mae fy hoff olygfa yn fryn tu ôl fy nhŷ.  Yn y bore, mae niwl yn meddalu’r lliwiau ac, wel, dw i’n jyst licio’r llun bod tynnais fore ‘ma.  Hoffwn fod cerdded gyda’m cariad law-yn-llaw ar y bryn ‘ma bore ‘ma.  Dyna rywbeth rhamantaidd amdano fe…..

]]> http://adenyddceltaidd.wordpress.com/2009/03/20/gwanwyn-yn-gymru/feed/ 2 Peggi Aderyn Du ar y To Aderyn agos ei nyth bore-mawrth Pion ar fore gwanwyn ar-y-bryn http://adenyddceltaidd.wordpress.com/2008/10/23/harddwch-yn-tywyllwch/ http://adenyddceltaidd.wordpress.com/2008/10/23/harddwch-yn-tywyllwch/#comments Thu, 23 Oct 2008 09:03:57 +0000 Peggi Rodgers http://adenyddceltaidd.wordpress.com/?p=439 ]]>

Bore ddoe, yn y yn glir o’r storm, roedd enfys. Godidog yn ei lliw hi; disclair yn ei golau. Lwcus roeddwn i – roeddwn i yna i’r eiliad ber o ei oes.

Roedd ddoe yn ddydd hyfryd iawn iawn. Roedd tywyll yn heulog (dim cynnes, er) a chlir. Roedd Bae Abertawe yn ei edrych bendigedig yn yr haul. Roeddwn i’n lwcus achos bod dim ond 2 dosbarth dydd Mawrth ‘da fi. Felly, roeddwn i’n gallu i fwynhau’r diwrnod.

Roedd dosbarthau yn drysu, er hynny, achos rhai o’r myfiwyr eraill wedi dweud (y diwrnod o’r blaen) bod does dim dosbarth yn y bore. Felly doeddwn i ddim yn mynd i’r brifysgol yn y bore. Wel, dangosais i am 1:00 o’r gloch i’r dosbarth prynhawn i ddysgu bod i wedi colli’r dosbarth yn y bore. Esboniais i’r roedd camddealltwriaeth ar fy marn, ond doedd e ddim yn helpu fy achos. :O(

Aeth pethau o ddrwg i waeth yn y dosbarth prynhawn. Gramadeg Cymraeg eto. O leiaf nawr dw i’n gwybod digon Cymraeg i gwyno yn Gymraeg yn nosbarth!

Wel, erbyn hyn roeddwn i wedi cael digon felly penderfynais i fynd i Dŷ Tawe, fy nghysegr. Dw i’n gwybod y bydda i’n ffeindio ffrindiau yn Nhŷ Tawe i siarad ag am bethau yn Gymraeg araf a rhai Saesneg os dw i ddim yn gwybod y geiriau neu’r ‘construct’ cywir. Dw i’n wastad teimlo yn well ar ôl ymweldiad i Dŷ Tawe.

A dim eithriad roedd ddoe. Ar ôl i fy ymweldiad, gwnaf i deimlo yn well, felly es i i’r lle nesaf y rhaid i fi fynd – y fferyllfa yn Sgeti. Ond dim cyn safle ar y ffordd yn Siop Cerddoriaeth Rowlands. Cymro yw e, ond dim yn siarad Cymraeg. Cyn i fi adael, dysgais i ‘joio’ iddo fe. Roedd e’n hapus i ddysgu’r ffordd i ddymuno rhwywun ‘enjoy’ yn Gymraeg.

Yn y fferyllfa Sgeti, mae’r ferch yn gweithio yna sy’n ceisio siarad Cymraeg â fi. Cymraes yw hi ond doedd hi ddim yn siarad llawer o Gymraeg. Felly dyn ni’n dysgu o’n gilydd. Neis iawn.

Beth bynnag, doedd hi ddim yna ond roedd fferyllydd newydd. Gwnes i fy mhryniant a dywedais i ‘diolch yn fawr’. Llawer o’m hyfrydwch, atebodd e yn Gymraeg! Wrth gwrs, roedd rhaid i fi ofyn ‘dych chi’n siarad Cymraeg’. ‘Ydw’, meddai. Woo Hoo!!!

Felly roedden ni wedi sgwrs neis iawn iawn yn Gymraeg. Roedd e wedi bod i Galiffornia, felly roedden ni’n sgwrs am ei daith am leoedd yng Nghaliffornia. Yn olaf, roedd e’n dyfod rhy brysur felly dywedon ni ‘hwyl’ a gadawais.

Roedd diwrnod yn wych iawn iawn. Dw i’n mwynhau siarad yn Gymraeg gyda phobol, ac mae e’n neis arbennig i ffeindio rhywun sy’n siarad Cymraeg pan ddych chi ddim yn disgwyl.

Dw i’n caru diwrnodau fel hyn – rhedeg o gwmpas a siarad â phobol wahanol yn Gymraeg. Mae bywyd perffaith, meddwl.

Wel, dw i’n mor gyffroes achos bod fy chwaer a brawd yng nghyfraith yn cyrraedd yng Nghymru yfory. Dw i ddim wedi gweld fy nheulu ers mis Gorffennaf diwethaf. Hefyd, dyw neb o’m teulu ddim wedi bod i Gymru erioed. Felly dyn nhw ddim yn gwybod shwd hyfryd yw Cymru. Dw i wedi bod siarad am Gymru ers dwy flynedd nawr ac felly dw i’n hapus iawn iawn allu dangos fy ngwlad fabwysiedig iddyn nhw.

‘Happily’, mae’r nos cerddoriaeth werin gyntaf o’r tymor yn dod y wythnos ‘ma. Felly, gallan nhw ddod i hynny a byddwn ni’n ymweld â chestyll ac amgueddfeydd a llawer o leoedd yn Ne Orllewin Cymru (Gogledd Cymru daith nesaf, meddwl).

Mae fy mam yn gofyn i fi “You’re not coming back, are you?”

Doeddwn i ddim yn siŵr bryd hynny. Ond dw i’n nawr. Na, yw’r ateb. Dw i ddim yn meddwl. Fy nghartref yw hon nawr.

Yn rhyfedd, does dim dymuniad mynd yn ôl ‘da fi. O, dw i’n colli Galiffornia weithiau, wedi’r cyfan roeddwn i’n byw llawer o’m bywyd yna. Ond yna yw fy ffrindiau, fy nhŷ a fy ngalon. Mae mwy o gartref yma na yna nawr ‘da fi.

Dywedodd rhywun wrtha i ‘dwyt ti ddim gallu bod Cymraes achos ni geni yna roeddet ti. Wel, gobeithio bod ni gywir yw hynny.

Beth bynnag, bydd e’n dda iawn eu gweld nhw a dw i’n edrych ymlaen rhannu Cymru gyda nhw. :O)

Es i gyda ffrindiau i’m cyntaf nos Prom BBC neithiwr. Roedd e’n ei gadw e yn Barc Singleton yn Abertawe. Mwynheais i fy hunan yn fawr. Dw i ddim yn gefnogwr mawr o gerddoriaeth opera, ond doedd y holl y gerddoriaeth ddim yn opera felly dim ots.

Eisteddais i gyda ffrindiau siaradwyr Cymraeg a cheisiais i wneud popeth yn Gymraeg. Yn drist, dim pawb yn siarad Cymraeg felly allais i ddim. Ond roeddwn i’n gallu canu’r canion yn Gymraeg. Ie!!

Roedd Bryn Terfel yn wych iawn iawn. Roedd e’n canu o Lundain a gwisgodd e got gyda draig goch. Canodd e yn Gymraeg hefyd! Dw i’n meddwl bod Bryn yn ‘ambassador’ da iawn i Gymru.

Roedd tân gwyllt hyfryd and yn y diwedd safodd pawb i ganu Mae Hen Wlad. Yn ddiwedd perffaith i’r noswaith; Yr Anthem Genedlaethol a thân gwyllt.

Nawr, dw i’n disgwyl fy chwaer wythnos nesaf. Dw i’n gyffroes iawn iawn achos ni welais i’m nheulu ers mwy na blwyddyn. Ac maen nhw’n gyffroes iawn iawn achos ni welon nhw Gymru o’r blaen.

Yn y cyfamser, tan maen nhw’n cyrraedd, rhaid i fi lanhau fy nhŷ!

Es i i Aberystwyth y wythnos diwethaf ‘na. Roedd y tywydd yn ofnadwy – bwrw glaw a gwyntog fawr rhywle. Roedd taith yn dda a drwg.

Ar y ffordd lan, stopiais i yn Abaty Talyllychau. Bwyodd Dafydd ap Gwilym yna. Does dim llawer o’r Abaty yn aros nawr.

Hefyd, dw i’n stopio ym Mwyngloddiau Aur Dolaucothi. Dyw e ddim amhosibl i ddisgrifio’r harddwch o aur Cymreig. Dw i ddim byth gweld unrhywbeth fel e o’r blaen.

Cyn i fi fynd, roeddwn i’n siarad â’r wraig yn y siop anrheg (Saesnes, credu) pan ofynnodd hi: “How are you enjoying England?” Dim ond llygadrythais i arni hi – allwn i ddim yn credu’r hyn roeddwn i’n clywed. Yn gyflym, mae hi’n newid hynny i “…erm….England and Wales”. Doedd e ddim yn helpu achos bod i’n crac. Wnaeth hi feddwl bod twp dw i – fyddwn i ddim yn gwybod y gwahaniaeth? Wel, gwnaf! Dywedais i wrthi hi “I’ve never been to England. I came here to live in the Nation of Wales and study the language.” Roedd ’snotty’ dw i’n gwybod ond dyna ni.

Dre neis yw Aberystwyth, meddyliais i, ac efallai byddwn i wedi hoffi hi’n well os dyna rywun gyda fi. Neis yw castell a siopau, ond roeddwn i wedi’n siomi. Roeddwn i wedi’n siomi achos doeddwn i ddim yn clywed un gair o Gymraeg ar y strydoedd, yn y siopau, yn y gwesty neu yn y tŷ bwyta. Dim un! Roeddwn i’n meddwl bod llawer o bobol yn Aberystwyth yn siarad Cymraeg. Ac, er gwnes i ffeindio pobol sy’n siarad Cymraeg, doedden nhw ddim yn siarad â fi. Dw i ddim yn gwybod pam – mae pobol yn Abertawe a Chaerfyrddin yn siarad Cymraeg â fi.

Roedd fy ngwesty yn rheoli gan y Saeson, piau gan y Saeson ac roedd hollol gwesteion eraill yn Saeson. Dim Cymraeg yna!

Gwaeth eto, maen nhw’n anhapus iawn iawn yng Nghymru – gwnaethon nhw ddim byd ond cwyno am Gymru a Chymry! A dw i’n caru Cymru a Chymry. Felly doeddwn i ddim yn moyn clywed hynny!

Felly anhapus roeddwn i wedyn hefyd.

Er hynny, ymwelais i â’r Llyfrgell Genedlaethol Gymru ac mae hi’n fendigedig iawn iawn. Mae llawer o Gymraeg yna.
Byddwn i wedi hoffi aros i oriau a dyna ddigon i gadw fi’n brysur hefyd! Mae llawer o hen hen lyfrau – mae rhai yn mynd yn ôl i’r Canol 0esoedd. Roedd arddangosyn am brotestiadau Cymdeithas Yr Iaith – diddorol iawn iawn. Roedd arddangosyn arall am ddillad Cymreig dros hanes.

Er roedd y tywydd yn ofnadwy, stopiais i yng Nghastell Henllys ar y ffordd gartref. Er gwaethaf glaw a gwynt mawr, mwynheais i’r Castell yn fawr. Pan ddych chi’n cyrraedd tu mewn y tai crwn, dim mwy gwynt ac maen nhw’n sych – ‘cozy’, mewn gwirionedd. Mae lle diddorol iawn a byddwn i’n argymell bod chi’n ei weld e, os gallech chi.

Roeddwn i’n sefyll tu mewn un tŷ crwn gyda drws isel pan tair gwennol yn hedfan drwy’r drws! Roeddwn i’n gallu tynnu llun neis iawn ohonyn nhw. Felly roedd syrpris hyfryd.

Felly, taith dda gan mwyaf a dw i’n falch bod i’n mynd. Ond tro nesaf, bydda i’n dod â ffrind.

Dw i’n caru llyfrau. Dw i’n gwybod, dw i’n gwybod, dyw ‘caru’ ddim yn air cywir. Ond allaf i ddim yn meddwl o un yn well. Allaf i ddim yn dychmygu bywyd heb lyfrau. Yn anffodus, mae hyn yn golygu ni cherddais i heibio siop llyfr heb yn prynu llyfr(au).

Mae’r diwrnod arall, es i i Fforestfach. Camgymeriad mawr! Dyna Borders yn Fforestfach a does dim llawer o arian ‘da fi ar hyn o bryd. Nawr dyna lei arian ‘da fi. :O(

Ond roedd diwrnod da iawn i ‘browse’ llyfrau gyda’r glaw a phopeth, a ffeindiais i ddau lyfr da; ‘The Fight for Welsh Freedom‘ gan Gwynfor Evans. Darllen bendigedig iawn iawn – dw i’n mwynhau fe’n fawr!

Hefyd, prynais i Glyndŵr, A Gobaith Y Genedl (Agweddau ar y portread o Owain Glyndŵr yn llenyddiaeth y cyfnod modern.). Mae e’n ei swnio e diddorol iawn iawn. Ond dw i’n meddwl bod e’n ymlaen tipyn bach ohona i ar hyn o bryd. Felly bydd rhaid i fi aros darllen e.

Yn The Fight for Welsh Freedom, mae Evans yn dweud am Gastell Dinefwr yn fawr. Felly, roeddwn i’n edrych ar fap CADW a, llawer o’m syrpreis, roedd Castell Dinefwr bant yn agos Llandeilo. Wel, dyw Llandeilo ddim yn bell ohona i felly ddoe es i i ymweld â Llandeilo, gobeithio i ffeindio’r castell hefyd.

Roedd y tywydd yn ofnadwy ond doedd dim llawer o bobol yn Llandeilo (roedd e’n hwyr yn y diwrnod hefyd) ac felly prynais i hufen iâ a cherddais i o gwmpas Llandeilo. (Roeddwn i’n eithaf balch o fy hunan achos prynais i’r hufen iâ defnyddio dim byd ond Gymraeg. Doedd Saesneg ddim yn siarad gan unrhywun yn y siopa yn ystod fy ymweliad – cyntaf i fi :O)

Cerddais i lan un stryd ochor ac, o na!. Siop llyfr. Es i tu fewn y siop, wrth gwrs. Ffeindiais i hen hen lyfr o farddoniaeth i Hazel yn America felly roeddwn i’n hapus iawn am hynny ac wedyn cerddais i lan stryd anghywir. Ar ôl tro neis (ond hir) yn ôl i’r car, roeddwn i’n barod i eistedd lawr! Felly gyrrais i i’r castell a pharc Dinefwr sy’n agos i’r dref ganol (llawer o’m hyfrydwch). Roeddwn i’n rhy hwyr i ddringo lan i’r castell a, fel dywedais i, roedd tywydd yn ’sucked’ beth bynnag. Dim yn dda iawn i’n ddringo bryniau serth. Ond roeddwn i’n gallu tynnu lluniau (wrth gwrs). Mae’r castell o’r ffordd:

Ac arall:

Un mwy:

Dyna dŷ mawr hefyd. Dw i ddim yn gwybod rhywbeth amdano fe eto:

Roedd carw gyr yn rhedeg dros y cae ond doeddwn i ddim yn gyflym digon i dal nhw ar ffilm. Ac yn olaf, dyma’r holl dŷ:

Mae e’n fendigedig iawn iawn i allu gweld y lleoedd bod chi’n darllen amdanyn. Mae e’n dod â’r hanes byw.