Fel arfer, roedd noson gwis yn Nhŷ Tawe yn llawer o hwyl. Neithiwr, roedd grŵp mawr ac roedd pawb yn mwynhau eu hunan.   Roedd llawer o sŵn a chwrw ac fel gwastad, perfformiodd Dai yn ardderchog fel MC.

Y tro ‘ma, doedd fy ngrŵp, Y Bwrdd Cornel, ddim yn ennill. Ond gwnaethon wella na Bwrdd Tomos Sant.  So there Rhian!   hahahahahaha

Yn olaf, ar ôl haf ofnadwy, roeddwn i’n gallu ymlacio tipyn bach.  Dros y penwythnos es i’r Gŵyl Glyndŵr yn Abercraf.  Bendigedig iawn iawn!

Dw i ddim yn credu roedd cymaint pebyll â’r llynedd.  Wel, byddai e’n gwella i ddweud dim cymaint bwyd.  Yn bendant, roedd mwy cerddoriaeth côr na’r llynedd.

Cwrddais â Allison ar ôl Siop Siarad yn y bore.  Ar ôl i ni ffeindio’r babell cwrw, ffeindion Yr Alltud a threulion amser gwrando arnyn nhw.  Roedd mor hyfryd i eistedd yn yr heulwen, yn yfed cwrw, gwrando ar ffrindiau’n canu cerddoriaeth werin.  Roedd llawer o bobol yn stopio i wrando hefyd – roedd pawb yn mwynhau’r gerddoriaeth.

Yr Alltud

Ar ôl am dipyn, penderfynodd Allison a fi edrych o gwmpas y safle felly cerddon i’r gwersyllfan canoloesol ble cwrddon ni â dau ddyn a gwisgo fel marchogion.  Dywedon nhw wrthon ni am fywyd yn adegau canoloesol.  Wedyn, dw i ddim eithaf siŵr shwd, roedden nhw’n gwisgo fi yn ddillad canoloesol!  O fy!  Dywedon nhw ‘look mean’.  Ond roeddwn i’n chwerthin rhy galed – roedd amhosib.

Owain Glyndŵr

Cyn i ni adael, daeth Owain Glyndŵr.  Felly, roedd hynny yn tidy hefyd.  A throdd y prynhawn neis i mewn noswaith yn wych fel cafodd mwy cerddoriaeth ei chanu, ac aethon ni i beint (neu dau) yn y pub.

Arbennig oedd y diwrnod i fi – roedd e’n hyfryd i ymlacio â ffrindiau heb fecso am unrhywbeth am dibyn.  Mwynheais fy hunan yn fawr.

Rhaid i fi ddweud, roedd ddoe yn llawer o hwyl!  Es i Ŵyl Cwrw Abertawe.

Aeth grŵp ohonon ni ar ôl Siop Siarad i Neuadd Branwyn i’r ŵyl.  Roedd gwych arbennig achos bod ni’n gallu siarad yn Gymraeg gyda’i gilydd hefyd.

Roedd cwpl o wirfoddolwyr â siarad Cymraeg a, nes ymlaen, ychydig o bobol yn yr ystafell byrddau.

Dysgu cwpl o eiriau newydd hefyd:  melys a chwerw.  Dw i’n licio cwrw chwerw’r gorau.

Felly, penderfynais i ymgais blasu pob cwrw chwerw yn y lle.   Roedd llawer o gwrw chwerw.  Ac, wrth gwrs, doedden nhw ddim gwastad hawdd i ffeindio!  Felly roedd e’n angenrheidiol trial llawer o gwrw melys hefyd.

Reit. 

Wel, ar ôl i fi dreulio amryw o awr ffeindio’r cyrfau chwerw, penderfynodd fy ffrind, Allison, a fi’r efallai byddai bwyd yn syniad da.  Yn ddiolchgar roedd y Wig jyst lan y stryd o Neuadd Branwyn felly baglasom eu ffordd i’r tafarn i ginio a Guinness.

Yn annisgwyliadwy, ffeindiasom siaradwyr Cymraeg yna – ymwelodd 4 dyn o Ogledd Cymru ag Abertawe.  Roedden nhw moyn gwybod lle da i fynd nos Sadwrn.

Yn ôl i Neuadd Branwyn, roedd parti yn parhau gyda band ond dim llawer o gwrw achos bod y cwrw wedi bod ei yfed – wel, yr holl ond ‘Wood’.  Er hynny, roeddwn i wedi stopio yfed erbyn hynny.  O iawn! Ceisiais jyst tipyn bach o hynny hefyd.  Wel, o leiaf dw i’n meddwl gwnes.

I wneud stori hir, fyr, roedd ffrindiau Chris a Dai yn dechrau canu yn Gymraeg ac roedd pawb yn mwynhau gwrando arnyn nhw’n fawr!  Roedd pobol yn clapio a chanu gyda nhw -  Roedd diwedd perffaith i ddiwrnod perffaith.

Reit.  Wel, er gwaethaf beth mae pobol yn dweud, dw i’n parhau ffeindio siaradwyr Cymraeg yn Abertawe.  Dych chi’n gwybod am y cigydd yng Nghilâ (a’r bach ifanc mamiaith sy’n gweithio yma), ond nawr dw i wedi ffeindio dwy fwy heddiw.  Wel, un ddoe ac un heddiw.

Ddoe es i Farchnad Co Op yng Nghilâ.  Fel gwastad, dywedais i ‘diolch yn fawr’ ar ôl gwnes fy mhryniad.  Dywedodd y clerc “Diolch yn fawr i chi”.  Yn anffodus, roedd llawer o bobol yn y ciw felly doeddwn i ddim yn gallu stopio a sgwrs â hi.  Felly, heddiw, es i yn ôl i’r siop prynu Doritos er mwyn gwneud cinio Mexican heno.  Roedd yr un clerc yna – gwraig neis.  Dywedais i: “Dych chi’n siarad Cymraeg?”

“Ydw” atebodd!

“O, bendigedig!”, gweiddais.

Roedd sgwrs hyfryd ‘da ni ar ôl hynny, yn Gymraeg wrth gwrs.  O yna, es i orsaf Murco yng Nghilâ neu Ddyfnant (sa i’n siŵr pa dre – aneglur yw’r ffin (ffin=border?).  Mae gwraig sy’n gweithio yn yr orsaf.  Unwaith o’r blaen dywedodd wrtha i fod hi’n siarad tipyn bach o Gymraeg.  Pan mae hi’n gweithio, yn arfer, bydda i’n trial siarad â hi yn Gymraeg tipyn bach.  Felly heddiw gofynnais i hi am bapur newyddion.  Atebodd hi yn Gymraeg!  Dywedodd hi fod hi wedi bod astudio Cymraeg ers ein sgwrs ddiwethaf ac roedd hi’n mwynhau dysgu’r iaith.  Da iawn hi!

Dw i’n mynd dechrau cyfrif felly mae’r tro nesaf bod rhywun yn dweud wrtha i “Does dim siaradwyr Cymraeg yn Abertawe” gallaf ddatgan ‘bunch’ o ystadegau a bydd rhaid iddyn nhw gymryd yn ôl eu geiriau.  Bydd hynny’n hwyl!

Wel, fydda i ddim yn dweud wrthoch chi bod y post ‘ma yn ddiddorol.  Dyw e ddim, siŵr o fod.  Ond dw i’n moyn ysgrifennu rhywbeth heddiw, felly dw i wedi penderfynu ysgrifennu am flodau yng Nghymru a fy nhŷ.

Ers dw i wedi dod yn ôl i Gymru, dw i wedi bod teimlo domestig iawn iawn.  Dw i mor hapus i fod yn ôl adref, ’sbo.  Beth bynnag, dw i wedi bod prynu pethau i’m adref – gorchuddion i’r golau (oedd dim ond ychydig ‘da fi o’r blaen), dodrefn i’r dillad cludais i fy hunan o Galiffornia, planhigion tŷ newydd, peiriant gwnïo, stwff fel hynny.

Dw i eithaf licio fy nhŷ nawr! 

Mae dim ond un darn o ddodrefn bod i eisiau; cwpwrdd llyfrau.  Dw i’n caru llyfrau.  Des i yma heb fy llyfrau (o wel, ocê – dim ond cwpl o lyfrau, doeddwn i ddim yn gallu gorfodi fy hunan i ddod heb UNRHYW o lyfrau o gwbl).  Beth bynnag, nawr, yn agos dwy flynedd ymlaen, mae dau gwpwrdd llyfrau yn y tŷ a dw i eisiau un mwy.  Wel, naill ai hynny neu dŷ mwy gyda chwpwrdd llyfrau ‘built-in’.

Hefyd, penderfynais i wneud rhywbeth yn yr ardd – tyfaf lysiau ac, wrth gwrs, blodau.  Mae’r blodau yng Nghymru yn bert yn anhygoel.

Pan ymwelais â Chymru’r tro cyntaf, roeddwn i’n ‘blown away’ gan y blodau. Dw i’n dal teimlo’r ffordd ‘na.

Blodau yn Llandeilo

Felly, penderfynais fod eleni, byddwn i’n tyfu blodau hefyd.  Wel, wrth gwrs, roedd rhaid i fi deithio i Galiffornia am fis felly doeddwn i ddim yn gallu tyfu’r blodau fy hunan o hedyn .  Yn lle, prynais fasged o’r Gerddi Parc Singleton (maen nhw’n gwerthu planhigion ychwanegol bob bore Sadwrn yn y gwanwyn a haf).  Mae e’n gwneud popeth yn ymdangos disglairach (brighter?) yn blaen o’r tŷ, credu.

Blodau yn fy nhŷ

Ond dyna ddigon dim, hoffwn i gael blodau fel hyn:

Blodau Drws Nesaf

Mae gardd Richard drws nesaf yw hynny.  Ar ôl iddo fe stopio chwarae rygbi am Gymru, daeth e  ‘landscape gardener’.  Felly, mae ei ardd yn edrych bendigedig bob amser.

Felly, mae nod arall ‘da fi – tyfaf ardd bert.  Nawr, ble i brynu rhaw…..

Dw i wedi cael diwrnod hyfryd iawn.  Mae’r tywydd yn berffaith – heulwen, twym, allwn i ddim gofyn i fwy.

Felly ar ôl i fi gwpla gwaith y prynhawn ‘ma yn gynnar, es i Barc Singleton i gerdded dros y gerddi.  Mae’r blodau yn hardd.  Na…maen nhw’n fendigedig, a threuliais hyfryd cwpl o awr edrych ar y blodau ac eistedd yn yr haul.  Ac ar ôl y niwl ddoe, mae awyr yn glir iawn.  Felly, anhygoel yw’r golygfeydd  – trwy’r ffordd i’r môr yn betriol.

Dw i’n falch iawn i fod byw yma.  Fyddwn i ddim wedi moyn colli’r dydd ‘ma i’r holl y arian yn y byd.

Dihunais i fore hyfryd iawn iawn bore ‘ma yn Abertawe.  Mae heulwen ac ar ôl i law, mae popeth yn ffres a glan.  Bendigedig!

Dw i’n hapus, hefyd – aeth popeth iawn gyda’r gwerthiant o bethau fy Mam dros y penwythnos.  I rai rheswm, roeddwn i’n drist am hynny – roedd fy chwaer yn drist hefyd.  O leiaf dw i ddim ar ben fy hunan.  Felly, nawr mae hynny yn cwpla a gallwn ddod ymlaen i beth nesaf.  Dw i’n credu’r rhan anodd yw hyn; cael gwared â’r pethau fy Mam.  Cafodd y pethau ei ystyr iddi hi ond dim ond iddi hi.  Roedd teimlo angharedig i wneud hyn ond rhaid iddo fe fod gwneud felly….

Beth bynnag, dw i’n edrych ymlaen i’r flwyddyn ysgol newydd.  Allais ddewis llawer o’m dosbarthau eleni felly dw i’n gwneud mwy pethau bod diddorol i fi. Bydda i’n gwneud cyfieithu, Ymchwilio a Dadansoddi, Medieval Britain ac o ddiddordeb arbennig, The Welsh Century: Politics, Nationality and Religion.  Bydd y dosbarth ‘ma yn siarad am hanes yr iaith.  Dw i’n credu’r bydd hynny yn ddiddorol iawn.  Diolch byth – roeddwn i’n gallu osgoi pob dosbarth llenyddiaeth Cymraeg!  Ie.  Mae hynny yn ystyr y bydda i’n gallu fwynhau ddarllen llyfrau Cymraeg i’r dewis.  Dw i’n casáu dadansoddi llyfr – yn Saesneg neu Gymraeg, dim ots.  Dw i ddim yn licio gwneud hynny yn unrhyw iaith. 

Felly i heddiw, bydda i’n mwynhau’r diwrnod hyfryd.  Ar ôl y Tesco Delivery Man ddod, bydda i’n rhydd i fynd gwneud rhywbeth hwyl mas y drws.  Woo Hoo!

Wel, eithaf profiad oedd yr Eisteddfod yn y Bala.  Gyrrais lan bore Iau, a wnes i ddim yn meddwl y byddwn i’n cyrraedd erioed!  Gyrru hir oedd e, ond gwerthu bob eiliad a phob gyrrwr yn ddrwg roedd rhaid i fi yrru tu ôl.

Roedd llawer o bobol i fod siŵr a llawer i weld.  Rhywbeth gorlethu oedd hi achos cyrhaeddais ar ben fy hunan a doeddwn i ddim yn siŵr ble oedd pawb.  Ond unwaith cwrddais â fy ffrindiau, roedd llawer o hwyl a doniol.

Gwelais lawer o wynebau enwog, pobol o’r teledu, enillwyr gwobr, ffrindiau (fel dywedais i), athrawon a myfyrwyr eraill o’m dosbarth yn y brifysgol. Gwelais Only Men Aloud hwyr prynhawn Iau hefyd!  Roedden nhw ym mhabell  Shelter Cymru i helpu hybu rhaglennau Shelter Cymru.

Only Men Aloud and Shelter Cymru

(Diolch i Chris Reynolds am y llun.)

Yn y babell werin, roedd sesiwn cerddoriaeth werin bod i’n gallu mynychu.  Tynnodd hynny llawer o bobol oedd cerdded heibio.  Ar ôl i hynny, cwrddais â ffrindiau yn y bar cwrw.  O!  A chyn i hynny, yn y prynhawn, roeddwn i’n lwcus digon i ddal Dr. Gonzo yn canu.  Bendigedig – un o’m hoff fandiau.

Cerddoriaeth Werin

Dylwn i wedi mynychu’r gig y noson ‘na.  Dw i eithaf difaru hynny.  Ond roeddwn i’n becso’r fyddwn i ddim yn ffeindio fy ngwesty yn y tywydd felly gadais ar ôl cinio.  Doeddwn i ddim yn moyn i fod ar goll yn lle newydd yn y tywydd, chi’mod? Fel mae’n digwydd, roedd haws i ffeindio felly fyddai i ddim yn broblem o gwbl.  O wel, fel ‘na mae hi.  Blwyddyn nesaf, bydda i’n gwneud pethau yn wahanol.

Gyda llaw, llongyfarchiadau i Helen Gibbon, rheolwr Côr Tŷ Tawe – enillodd Trydydd yn y gystadleuaeth Mezzo Soprano.  Da iawn Helen!

Ar ddydd Gwener, penderfynais ymweld â’r Bala.  Felly treuliais i’r bore cerdded o gwmpas Y Bala.  Mae tref fendigedig.  Mwynheais siarad Cymraeg â phawb yn y siopau o Bala, a doeddwn i ddim yn meddwl bod i’n defnyddio Saesneg o gwbl y bore ‘na.  Dim sgwrs fawr, ‘mind you’, ond gwnes iawn siarad brawddeg fer.  Roedd pobol yn y gwesty oedd siarad yn Gymraeg hefyd! Roedd syrpreis hapus – felly trialais archeb fy mrecwast yn Gymraeg heb ddefnyddio unrhyw Saesneg o gwbl.  Gwnes!  Roedd hynny yn teimlo da iawn!

Stopiais ym mhentref bach enw Llanuwchllyn rhwng Y Bala a Dolgellau.  Roedd dyn yn ei ardd ac fel tynnais lun o’r pentref, dywedodd ‘helo’ wrtha i.  Dywedais “S’mae – dych chi’n siarad Cymraeg?”

“O iawn!” dywedodd “Iaith gyntaf”.

Perffaith!  Y broblem oedd siaradodd Gogledd Cymraeg felly cadwais gael ar goll – roedd anodd deall trafodaeth ogleddol .  Ond roedden ni’n gallu i gyfathrebu heb lawer o broblem – yn lle cyntaf achos roedd e’n siarad a siarad a siarad heb stopio.  Allwn i ddim ‘get a word in edgewise’. 

Dim ots, dywedodd wrtha i lawer o wybodaeth am yr ardal ac yr iaith.  Roedd neis hanner awr yn y heulwen.

Yn siarad o’r heulwen – roedd cynnes iawn prynhawn Iau, tywydd hyfryd.

Dymunaf fod mwy amser ‘da fi.  Ond roedd rhaid i fi ddod yn ôl i waith.  Dim ond dwy fis yn aros o’m swydd.  Felly rhaid i fi fanteisio arno fe fel gallaf.  Yn dal, ar y ffordd yn ôl, stopiais yn Nolgellau a hefyd Machynlleth i weld swyddfa Owain Glyndŵr.  Rhywbeth dw i wedi bod moyn gwneud i amser hir.

Er mae fy nealltwriaeth yn aros (diolch byth), wnaeth fy sgiliau siarad ddim.  Ofnadwy oeddwn i ddydd Iau.  Dydd Gwener roeddwn i’n well – wel yn y  bore.  Ar ôl i fi adael Y Bala, doeddwn i ddim yn siarad yn fawr felly, erbyn bore ‘ma, roedd fy Nghymraeg siarad yn cac eto.  Dw i’n credu bod i’n gwneud da iawn cyn i fi fynd i Galiffornia.  Dw i jyst gobeithio’r gallaf gyrraedd yn y pwynt ‘na eto yn gyflym.  Mae rhy haws llithro i mewn i Saesneg a dw i wedi dod diog iawn.  Dw i’n credu bod ymweld â’r Eisteddfod, i amser byr hyd yn oed, fuodd da iawn i fi – dw i’n cofio nawr pam dw i’n caru’r iaith cymaint.

Felly, dw i wedi gwneud addo i fy hunan.  Dw i’n mynd trial dod rhugl erbyn yr olaf o’r flwyddyn ysgol nesaf.  Cadwch feddwl da i fi, os gwelwch yn dda, dw i’n angen yr holl y cymorth gallaf dderbyn! 

Yn gyntaf, llongyfarchiadau i Fflur Dafydd – enillodd hi Wobr Goffa Daniel Owen ddoe.  Ro’n i’n lwcus digon cwrdd â Fflur yn lansio o lyfr Menna Elfyn.  Roedd Fflur yn perfformio’r noson ‘na – canu a chwarae piano a gitâr.  Gwraig daledig iawn yw hi.  Dw i’n falch iddi hi.  :O)

Wrth i fi yrru o gwmpas dinas Abertawe ddoe a heddiw, dw i wedi bod sylwi llawer o fwy Cymraeg.  Mae llawer o arwyddion yn dangos Cymraeg cyntaf – da iawn!  Hefyd, yn gyffredinol, mae e’n dangos i fod mwy Cymraeg o gwmpas yr ardal nawr.

Es i’r brifysgol fore ‘ma.  Mae llawer o adeiladu yn digwydd; llawer o newidiadau yn digwydd; a llawer o Gymraeg o gwmpas y campws nawr.  A dweud a gwir, mae Cymraeg cyntaf ‘da’n agos pob arwydd!  Gydag eithriad o’r prif arwydd, mae popeth yn dangos Cymraeg cyntaf, credu.  Sa i’n siŵr pam dyw’r prif arwydd ddim yn Gymraeg – byddwn i wedi hoffi gweld y prif arwydd yn Gymraeg. Ond dyna ni.

Beth bynnag – dw i’n hapus iawn gweld cymaint yn Gymraeg.  Yn arbennig ar ôl y plymwr (o Lanelli – dim llai!) ddweud ‘Welsh is dying’ wrtha i ddoe.  Wrth gwrs dyw e ddim yn siarad Cymraeg felly dylai e wybod, iawn? (ie – reit!)  Meddyliais i fy hunan: “Ie, ac mae e bobol fel ti sy’n achosi hynny hefyd!”

Dim ots – mae rhywun yn Abertawe yn trial defnyddio mwy o Gymraeg ac mae pobol fel hynny sy’n gwneud y gwahaniaeth.

Roedd ‘homecoming’ hyfryd ‘da fi. Es i Dŷ Tawe dros y penwythnos ac roedd gwych iawn i weld pawb a siarad Cymraeg eto. Ro’n i eithaf colli hynny. Dw i’n falch dweud bod i ddim yn anghofio mor llawer a meddyliais. Felly ie!!!

Hefyd, ac mae rhywbeth o syrpreis, mae’r cigydd (butcher?) lleol wedi dechrau siarad yn Gymraeg â fi! Dyw e ddim yn gwybod llawer o Gymraeg ond roedd e’n gallu dweud ‘bore da’ a.y.b. wrtha i’r dydd arall. Felly da iawn iddo fe!

Roedd doniol yn y ffordd. Pan roeddwn i yng Nghaliffornia, ro’n i wastad anghofio ac ateb ‘diolch’ i bobol yn lle ‘thank you’.  Ac erbyn yr amser bod i’n gadael, roedd fy nai yn defnyddio ychydig o eiriau Cymraeg ac roedd fy nheulu’n cofio rhai geiriau bod nhw wedi dysgu ar eu hymweliad â Chymru.

Ar ôl goffa fy Mam, ro’n i’n siarad â’r perthnasau.  Roedd pawb yn moyn gwrando ar Gymraeg.  Felly, roedd hwyl ‘da fi achos bod i’n gallu dysgu Cymraeg i bobol newydd.  Os gwella gyda gramadeg oeddwn i, byddwn i’n ystyried dysgu Cymraeg ar ôl i fi dderbyn fy ngradd.  Dim ots – byddwn i’n hapus i ddysgu trwy gyfrwng y Gymraeg.

Ond i nawr, jyst dw i’n jyst balch i fod adref.