Dim mor llawer â’r llynedd, ond digon stopio popeth.  Dw i’n edrych ar y dyn sy’n rhoi’r ffidil yn y to a cherdda lan y bryn.  ‘Sbo, neithiwr, doedd gyrrwr tacsi ddim yn gallu symud o gwbl, felly fe, hefyd, gadawodd ei gar ble stopiodd.

Mae’r gath bach yn mwynhau’r eira, er hynny.

Achos y gwynt neithiwr, roedd llawer o eira ar un ochr o’m car.  Cwympodd hynny dros y nos.  Ond bore ‘ma, mae eirlithrad yn barod digwydd yn y blaen!

Wel, rhaid i fi ddweud, byddai e’n neis mynd i leoedd heb problemau, ond pert yw’r gymdogaeth yn yr eira.  Heblaw, dylwn fod ysgrifennu traethodau beth bynnag.  Felly, fydda i ddim yn cwyno gormod.

Wel, dw i’n cystadlu yn Yr Eisteddfod eto.  Dw i ddim yn disgwyl ennill, mae gobaith ‘da fi, wrth gwrs.  Ond, yn realistig does dim cyfle.  Dw i’n cystadlu erbyn dysgwyr sy wedi bod dysgu am 10 neu 15 mlynedd.  Dw i ddim yn ddigon da eto.  Ond dim ots, Yr Eisteddfod yw hi!

Mae rhywbeth cyffroes iawn am Yr Eisteddfod.  Mae digwyddiad arbennig iawn.  Does dim digwyddiad fel hi unrhywle arall yn y byd.  Tu hwnt y seremonïau a’r bythau mae’r iaith.   Ac arbennig iawn yw’r iaith.

Dw i wedi bod ysgrifennu llawer am yr iaith yn hwyr.  Mae e’n rhan o’r Hanes Cymru yn y brifysgol.  Felly, dw i wedi ysgrifennu traethawd arni hi.  Mae’n ymddangos y mwy ymchwiliais, y mwy chwilfrydig oedd y pwnt.  Efallai achos o hynny, dw i’n credu, anghywir neu gywir, does dim diwylliant Cymru heb Gymraeg.  Mae’R Eisteddfod yn enghraifft yn dda o hynny.   Heb Gymraeg, dw i ddim yn meddwl y byddai’R Eisteddfod yr un.  Jyst fy marn wrth gwrs, ond dyna ni.

Beth bynnag, dw i wedi mynd bant o’r pwnt nawr felly bydda i jyst dweud bod i’n falch iawn gallu cymryd rhan yn y digwyddiad Cymry traddodiadol ‘ma.

Dymunwch lwc i fi! 

Ro’n i’n sori clywed bod Hywel Teifi Edwards wedi marw. Dw i’n jyst dysgu am lawer o’r bobl bwysig yng Nghymru a dw i’n drist bod Cymru wedi colli arall. Caiff e orffwysed mewn hedd.

Mae llawer o bobol wedi gofyn i fi “Pam penderfynaist ti ddysgu Cymraeg?”  Cwestiwn anodd i ateb yw hynny.  Yn prif achos does dim rheswm diriaethol.  Dyna rywbeth amdani hi bod i fi, yn fendigedig; y sŵn, yr hanes, y bobol sy’n siarad hi, y diwylliant o gwmpas hi.  Jyst llawer o resymau gwahanol ’sbo.

Y dydd arall, fel roeddwn i’n ymchwilio gwybodaeth am bapur dw i’n ysgrifennu am yr iaith, des ddros yma:

“We have thus attempted to point out some of the causes why the Welsh nation clings so tenaciously to its language……The ear loves the euphonious; the tongue prefers ease of expression; the understanding is pleased with the clear and perspicuous; the mind is gratified with the rich and melifluous; and good taste will not easily loose its hold of a language distinguished by such attributes ……”

Dywedodd e hefyd: “One of the greatest wonders of the age is that the Welsh language has held its ground so long. No language has survived in spite of so adverse circumstances and influences as it has experienced.  For ages all its surroundings have been unfavourable to its continuance; but it is still alive, hale, and strong, and may yet outlive some languages now spoken by multitudes of our race, as it has survived others held in as high esteem and as tenaciously by those who spoke them as the Welsh was held by our ancestors….Many a highly cultivated language, not older than it, which did not meet half the obstacles to its continuance, and influences threatening to its very existence, has a long time since ceased to exist as a spoken language…”  a nes ymlaen parha e: “The Welsh Language has had to maintain its existence for ages by the side of one of the strongest and most aggressive languages the world has ever seen…”  Mae e’n siarad am Saesneg wrth gwrs.

Roedd hynny yn ysgrifennu gan Edward Roberts yn 1886 yn papur enw “The Vitality of the Welsh Language”.  Roedd e’n cyflwyno achos yn cefnogi o’r dysgu o Gymraeg yn ysgolion.  Dw i’n meddwl bod e wedi siarad yn iawn.  Yr Iaith yw pob o’r pethau ‘na a mwy.  Er dw i’n dal brwydro gyda hi, dw i’n parhau i fod swyno ganddi hefyd.

Felly, iechyd da i chi, Iaith y Nefoedd.  Cewch chi barhau am byth.

Nadolig Llawen i bawb a dymuniadau gorau am Flwyddyn Newydd Dda!

‘Americanism’ yw ffŵy (phooey).  Mae e’n ystyr “Nuts, I thought I had it but turns out I didn’t”.

Mae pobol yn dweud wrtha i, trwy’r amser, “Oh Welsh is a hard language to learn.”  Wel, ydy.  Ond dyw hi ddim yn llawer o fwy anodd na unrhyw iaith arall, credu.

Er hynny, beth YW anodd yw siarad.  Ddoe, bwyteais ginio gyda ffrind.  Daeth â ffrind arall ac roeddwn i’n siarad gyda’n ddau yn Gymraeg.  Dim problem o gwbl.  Roeddwn i’n cynnal sgyrsiau cymhleth â nhw hefyd!  Nawr heddiw, dw i ddim yn gallu siarad fy nihangfa rhag bag papur! Bore ‘ma doeddwn i ddim yn gallu ’string a sentence together to save my soul’.  Hwn yw’r rhan anodd am Gymraeg (neu unrhyw iaith arall), os wyt ti’n gofyn i fi.

Felly, ffŵy.

Ond dw i’n gwrthod i ddod digalonni bellach.  Bydd yfory’n cyfle arall siarad Cymraeg a dw i’n teimlo’r efallai bydda i’n rhugl rhyw ddydd wedi’r cyfan. Felly bydda i’n ceisio eto – ymlaen ac i’r lan.

Es i Dŷ Tawe bore ‘ma achos bod heddiw’n parti Nadolig dysgwyr.  Meistr o seremonïau oedd Clive a gwnaethon ni gwis a chanon ni carolau Nadolig.  Wrth gwrs, roedd llawer o darten Nadolig, coffi, te a chyfleoedd siarad â ffrindiau yn Gymraeg.  Gwnaeth fy mrwdd ocê, dim byd i ysgrifennu i’r cartref amdano.  Ond mwyheais weld pawb bod i’n nabod.  Roedd llawer o bobol newydd yna heddiw hefyd.  Felly roedd hynny’n syrpreis neis.

Reit.  Wel, dw i’n bant i goginio.  Ond paid anghofio:  Mae’r CD newydd Côr Tŷ Tawe yn gael yn siop ar bwys chi nawr – anrhegion Nadolig neu hosan stwffwyr (stocking stuffers?) gwych ydyn nhw!

Es i Landysul bore ‘ma i gasglu fy nhelyn werin newydd.  Roeddwn i mor gyffrous!  Roedd tywyll hyfryd iawn i’r daith, dim traffig o gwbl chwaith!  A doeddwn i ddim ar goll cyn i fi gyrraedd yna.  Unwaith yna, ni allais ffeindio Telynau Teifi, er hynny.  Mae’r gweithdy ar ben y bryn yng nghanol y dref ond does dim arwyddion rhywle (golygfeydd bendigedig iawn iawn o’r ffenestri).  Felly, gyrrais y ffordd anghywir, wrth gwrs.  Ffyrdd ffermydd neis o gwmpas yr ardal ‘na.  Cul, er hynny.  Mae peth yn dda bod i’n dda iawn yn bacio nawr.
:O)

Llandysul

Llandysul

Dim ots, mae maes parcio neis yn Llandysul – am ddim hefyd!  Felly parciais y car ac es i swyddfa cyngor ar bwys.  Roedd dwy wraig tu mewn yn cynnal sgwrs yn Gymraeg.  Does dim eisiau arna i ddweud bod i’n chuffed to bits.  Gofynnais iddyn nhw “Ble mae Telynau Teifi? Dw i’n ceisio ffeindio nhw.  Dych chi’n gwybod?”  Roedden nhw’n esbonio’r ffordd i’r gweithdy felly gallais ffeindio heb broblem ar ôl hynny. Mwynheuon ni sgwrs hyfryd cyn i fi adael ac, o’r diwedd, es i bant cerdded lan y bryn.

Yr eglwys ar bwys y maes parcio.

Pan gyrhaeddais yn y gweithdy, roeddwn i’n gallu cwrdd â’r gwneuthurwyr telynau.  Dangosodd Justine pob lleoedd gwahanol ble maen nhw’n gweithio ar y telynau yn ystod y broses gynhyrchu i fi.  Maen nhw’n gwneud popeth ond y tannau yng ngweithdy y Teifi.

Roedden nhw’n recordio CD yna heddiw a gwahoddon nhw i fi aros a gwrando ar y sesiwn.

Ar ôl i fi dderbyn fy nhelyn, dangosodd un o’r gwneuthurwyr telynnau i fi’r ffordd tiwnio’r delyn a dysgodd Justine cân i fi.  Felly, nawr dw i’n gwybod un gân.  Yn barod! Gallais sgwrs â phobol yna yn Gymraeg hefyd, felly roedd hynny yn wych.

Bwyteais ginio neis iawn yn y dre.  Roedd Justine wedi dweud oedd deli Eidalaidd neis ar y stryd fawr felly es yna i Panini.  Eto, mae pob sy’n gweithio yna’n siarad Cymraeg.  Felly, roedd cyfle arall siarad Cymraeg.  Roeddwn i mor hapus achos bod un wraig yn dechrau siarad â fi yn Gymraeg cyntaf!  Woo hoo!

Roedd diwrnod hyfryd a nawr, dw i’n mynd canu fy nhelyn.

Siop Blodyn yn y dre.

Fel arfer, roedd noson gwis yn Nhŷ Tawe yn llawer o hwyl. Neithiwr, roedd grŵp mawr ac roedd pawb yn mwynhau eu hunan.   Roedd llawer o sŵn a chwrw ac fel gwastad, perfformiodd Dai yn ardderchog fel MC.

Y tro ‘ma, doedd fy ngrŵp, Y Bwrdd Cornel, ddim yn ennill. Ond gwnaethon wella na Bwrdd Tomos Sant.  So there Rhian!   hahahahahaha

Mae amser i’r ‘the birthdays’ eto.  Maen nhw’n dro rhyfedd i fi.  Mae e wastad hwyl i fwynhau parti Penblwydd ond, hefyd, mae tro i feddwl am dy fywyd.  Dych chi’n meddwl am beth chi wedi cyflawni a beth chi ddim wedi gwneud.

Mae cofion da o Benblwyddi o’r blaen ‘da fi.  Achos ces fy nghennu agos i Nos Galan Gaeaf, mae gwastad partïon penblwydd Nos Galan Gaeaf i’m Penblwydd.

Nes ymlaen, dechreuon ni ddathlu Penblwydd pawb yr un dydd fel Penblwydd fy Mam.  T’wel, digwyddir pob Penblwydd yn eu teulu o fewn wythnos o ein gilydd yn fis Hydref; brawd yng nghyfraith 21ain, fy chwaer 22ain, fy Mam 25ain ac, yn olaf fy hunan y 29ain.  Felly, roedd haws cynnal un dathliad mawr.  Tan symudais i Gymru, dathlon ni gyda pharti mawr ar Benblwydd Mam.  Ar ôl i fi ddod i Gymru, dathlon ni drwy’r Webcam – parti mawr, er hynny, o ymhell.

Eleni, dim Mam.  Dw i’n teimlo ‘at lose ends’ tipyn bach. 

Mae teimlad cymysgu ‘da fi eleni.  Dw i’n edrych ymlaen at fy ‘dydd mawr’ ond dw i’n drist hefyd.  Dim anhapus, jyst trist.  Un peth am siŵr: fydd ‘the birthdays’ ddim yr un eto.

Felly, dw i’n falch iawn bod y cofion ‘ma ‘da fi.  Dw i’n gallu cofio ei gwên, ei chwerthin a’r gwisgoedd twp bod hi’n gwneud i ni.  Dim ots – pob cof yw gwych.  Efallai doedd y gwisgoedd ddim gwastad gwych ond wastad gwnaeth hi ‘one hell of a cake’! 

Wel, ysgrifennais lawer o stwff negyddol heddiw gynt.  Roedd hynny, wrth gwrs twpson a nawr dw i wedi dileu fe.  Sori pawb – does dim fel fi.  Ond weithiau, mae e’n helpu i fynegi eich amheuaethau a phryderon – mae e’n tynnu nhw mewn persbectif.

Ar ôl ymarfer côr heno, dw i’n teimlo’n well am bethau.  Fel dywedodd ffrind “Pan rwyt ti wedi cwpla’r flwyddyn ar ôl i ti wneud yr areithiau, byddi di’n fwy rhugl.  So maen nhw’n dangos anodd nawr ond nes ymlaen, byddi di’n falch i wedi gwneud nhw.” Mae hi’n gywir, wrth gwrs.

Felly dw i’n edrych ar yr ochr cadarnhaol eto.  Fy hoff ddyfyniad yw ‘I Lwyddo Rhaid Credu’.  Ni Allwch gredu os dych chi’n meddwl negadol, iawn?  Iawn.

Ymlaen a tuag i fyny!

Yn olaf, ar ôl haf ofnadwy, roeddwn i’n gallu ymlacio tipyn bach.  Dros y penwythnos es i’r Gŵyl Glyndŵr yn Abercraf.  Bendigedig iawn iawn!

Dw i ddim yn credu roedd cymaint pebyll â’r llynedd.  Wel, byddai e’n gwella i ddweud dim cymaint bwyd.  Yn bendant, roedd mwy cerddoriaeth côr na’r llynedd.

Cwrddais â Allison ar ôl Siop Siarad yn y bore.  Ar ôl i ni ffeindio’r babell cwrw, ffeindion Yr Alltud a threulion amser gwrando arnyn nhw.  Roedd mor hyfryd i eistedd yn yr heulwen, yn yfed cwrw, gwrando ar ffrindiau’n canu cerddoriaeth werin.  Roedd llawer o bobol yn stopio i wrando hefyd – roedd pawb yn mwynhau’r gerddoriaeth.

Yr Alltud

Ar ôl am dipyn, penderfynodd Allison a fi edrych o gwmpas y safle felly cerddon i’r gwersyllfan canoloesol ble cwrddon ni â dau ddyn a gwisgo fel marchogion.  Dywedon nhw wrthon ni am fywyd yn adegau canoloesol.  Wedyn, dw i ddim eithaf siŵr shwd, roedden nhw’n gwisgo fi yn ddillad canoloesol!  O fy!  Dywedon nhw ‘look mean’.  Ond roeddwn i’n chwerthin rhy galed – roedd amhosib.

Owain Glyndŵr

Cyn i ni adael, daeth Owain Glyndŵr.  Felly, roedd hynny yn tidy hefyd.  A throdd y prynhawn neis i mewn noswaith yn wych fel cafodd mwy cerddoriaeth ei chanu, ac aethon ni i beint (neu dau) yn y pub.

Arbennig oedd y diwrnod i fi – roedd e’n hyfryd i ymlacio â ffrindiau heb fecso am unrhywbeth am dibyn.  Mwynheais fy hunan yn fawr.